Ludi Cami.

Sënduku i gjyshes, një shami dore e qëndisur me pe jeshil e vishnjë për gjyshin, rroba mëndafshi të bardha borë me qëndisma floreale ari, fustani i drekës së nuses, mëndafsh i lehtë me lule shumëngjyrëshe, një musaf i vogël i Kuranit në arabisht dhe surja “Jasin” e qëndisur në ar mbi një pëlhurë te kuqe rubini.
Sënduku i gjyshes, dru arre, në të gdhendur motive lulesh e gjethesh të harlisura nga ku spikasin zogj dhe një drenushë e bukur dhe e hijshme.
Sënduku i gjyshes, në kënd të odës, mbi qilimin vishje e thellë me motive të gjelbra e të bardha. Nën tavanin prej druri të gdhendur me figura arabeskash, që hapen në formë rrethi dhe shkojnë në pafundësi. Pranë dritares me perde të bardha të punuara në grep, që sheh për nga kopshti. Sa mall për atë kopshtije, një kënd Parajse. Ashtu i vogël si ishte, ja ndryshonte fytyrën shtëpisë sa herë ndërronin stinët. Jeshilja e thellë në panverë, hynte bashkë me dritën brënda nëpër oda dhe ngjyroste motivet e arabeskave mbi tavan e mbi sënduk. Ndërsa jashtë vallëzonin, si nuse te vogla me dimitë mermeri, lulet e vishnjeve e të kumbullave.
Shtëpia e gjyshit, e ëmbla shtëpi. E bukur, e përmbledhur, si një kuti perlash. E vendosur mbi kalldrëmin që lidhte oborret dhe shtëpitë me njëra-tjetrën, rrugët me njëra-tjetrën, qytetin me qytetet e tjera. Kalldrëm i hijshëm; ia numëroja të gurët tek shkonim me gjyshin në xhami. Ndërkohë, gjatë gjithë rrugës na shoqëronte aroma e trëndafilave. Ah, xhamia! E bukura xhami! Kujtoj me mall përhumbjen mes luleve shumëngjyrëshe mbi një sfond blu kobalt tek arabeskat mbi mure e tavan. Gjethet dhe degëzat e njoma zbrisnin deri te gishtërinjtë e vegjël e më përkundnin lehtë lehtë, si krahët e nënës. Ngrohtësi shtëpie, që vinte nga kohra të largëta e i kapërcente përmasat tokësore e fizike. Ndjesi habie dhe përmallimi për këtë shtëpi, ku kisha jetuar më parë, në një tjetër hapësirë kohore.

Sot, kur gjyshërit e mi nuk janë më, dëshmia e nënës sime më vjen si një përrallë arabe. Po të mos ishte për sëndukun e stërgjyshes, dru arre të gdhendur me motive lulesh e zogjsh, për shaminë e qëndisur me pe jeshil e vishnjë, për dimitët e bardhë të mëndafshit me qëndisma ari, që sot janë grirë nga harresa e pakujdesia, për musafin e vogël të Kuranit dhe suren e Jasinit të qëndisur mbi pëlhurën e kuqe rubin, që nuk e di pse nuk i gjej në sënduk, nuk kisha për ta besuar dot nënën. Një filozofi e tërë e estetikës jeton tek ky sënduk, që rastësisht ka arritur të vijë deri tek unë. Tashmë nuk mund të jetë më gjithçka si më parë. Hapja e këtij sënduku trondit thellë dhe ridimensionon idetë dhe konceptet e mia mbi të bukurën. Tashmë gjithçka përreth meje i nënshtrohet procesit të dhimbshëm të krahasimit. Përsosmërisë në formë, ngjyrë e stil të sëndukut dhe të gjithçkaje brenda tij, i vihen përballë orendi të rëndomta tërësisht utilitare e pa kurrfarë hijeshie. Madje edhe vetë shtëpia, ku dikur sënduku zinte vend me aq hijeshi, është tjetërsuar, sikur të jetë goditur nga ndonjë shpërthim bërthamor, prej atyre që shuajnë çdo qelizë jetësore dhe lënë pas mutacione gjenetike që nuk korrigjohen dot për brezni të tëra.
Nëse do të bënim një zbërthim vizual të spektrit të ngjyrës në qarkullim, do të shihnim një gamë jashtëzakonisht të madhe grije, që në pamje të parë duket sikur pikun e ka pasur dyzet vite më parë dhe me kalimin e kohës ka ardhur duke u pakësuar. Në të vërtetë, është po e njëjta gri, thellë nën lëkurë, në shpirt, tek pallatet e tmerrshme parafabrikate, që duken sikur mbajnë veshur pardesy sigurimsash, simbol i antiestetikës internacionaliste të kampit socialist. Në qëndër të kësaj bote gri hyn në mënyrë spektakolare e kuqja e gjakut. Të mos krijohet përfytyrimi për të kuqen e Onufrit, gjakun e Krishtit. Jo, nuk mund të ishte gjaku i Krishtit. Kërkohej një tjetër lloj gjaku. Një gjak mbi gjakra, një gjak viktimash lufte, më së shumti të pafajshëm, por të shfrytëzuar gjer në kapërcyell të gjysmëshekullit duke u cilësuar dëshmorë jo për tjetër gjë, por vetëm për të legjitimuar grinë e imponuar. Përzgjedhur me kujdes në spektrin e të kuqes, kjo ngjyrë, sikurse grija, i gllabëroi simotrat e veta dhe sundoi fitimtare mbi flamujt e yjet e kampit socialist. Tashmë ne njihemi si një popull që përgjithësisht vishet me ngjyra të errëta, dikur për të fshehur zhulin dhe sot se e kemi të vështirë ta rikonceptojmë veten ndryshe. Parapëlqejmë thellësisht të kuqen, madje e përdorim atë pa kriter . Ndërkohë që në traditën tonë “paragri”, e kuqja me të gjitha nuancat e saj të bukura, në shumicën e rasteve përdorej në jelekët e burrave, si ornament në veshjet e grave, në versionin vishnje e thellë si ngjyrë e parë e dekoruar me ar ose argjend sërish te gratë dhe si ngjyrë kryesore në sixhade e piktura. Ndërsa ngjyra e bardhë ka qënë dikur ngjyra jonë e preferuar. Simbol i jetës dhe i pastërtisë. Përdorur kryesisht për nuset e reja dhe fëmijët. E bardha e qëndisur me fije ari me motive jashtëzakonisht të ndërlikuara, e bënte veshjen gati mbretërore për nga forca pamore.
Çfarë ndodh kur ne përpiqemi të dalim nga kuadri gri i kufizuar me shirit të kuq? Pasi kemi humbur pikat e referimit, në rastin tonë nuk kemi më një të shkuar përpos asaj gri të realizmit socialist, ndërsa çdo formë a ngjyrë e marrim bruto, pa e përpunuar e filtruar më parë, siç ndodh normalisht kur ekziston një identitet i brumosur prej shekujsh. Tabloja, që u shfaqet tashmë atyre që kanë hyrë në sistemin e mrekullueshëm të krahasimit, është e frikshme. Një mizëri ndërtesash kiç njëra mbi tjetrën, të mobiluara me turlisoj orendish pa lidhje kohe a stili. Materie dhe vetëm materie pa shpirt, pa elegancë, pa poezi. Materie, në vetvete e pafajshme, por e përdorur nga fajtorë që, gjithashtu, u mbetet të jenë të pafajshëm. Fali, o Zot, se nuk dinë ç’bëjnë!
Kuadri vazhdon e bëhet edhe më grotesk, kur pas portës së ndonjë kalaje, si ajo e Elbasanit, shfaqen dhunshëm ndërtesa me mbishkrime “Lojra fati”, “Mobileri”, “Disko Sigenito” e kush e di sa barbarizma të këtij lloji. Më pas vazhdon me qiellgërvishtësit, si thika që të gërvishin mushkërinë, të ngulur vend e pa vend. Po kur i sheh tek zgjaten e nxjerrin kokën e trashë pas ndonjë elegance të paskajshme si xhamija e Ethem Beut, duke e shkatërruar peizazhin romantik që krijojnë kryesisht këto lloj ndërtesash që vijnë nga të tjera dimensione aspak tokësore, aty fillon vuajtja e vërtetë. Sepse aty ka edhe sistem të fuqishëm krahasimi.
Më keq akoma është me botën e ngjyrave. Sidomos kur furçën dhe kovën e bojës e ka ndonjë kryetar bashkie. Edhe gurin edhe arrën. Lëre pastaj të jetë bojaxhi me shkollë. Ajo çka ndodhi në Tiranë, kur u hodhën tonelata bojrash mbi grinë, që në thelb mbeti po gri, ashtu me dhunë dhe egërsi grafike, solli atë që në art mund të konsiderohet si mpirje vizive. Praktikisht synohet t’i injektohet atij që konceptohet si “populli injorant”, një overdozë (edhe për këtë të fundit mbi baza të ekspertizës personale) ngjyrash e motivesh krejtësisht ordinere. Por ashtu duhet të jenë që edhe të zënë vend. Më kujtohet që disa pallate kishin veshur pizhama spitali e disa të tjera qilima fshatrash veri-perëndimorë. Kuptohet që efekti placebo ngjiti përnjëherë, sikurse edhe pritej. Filluan imitimet prej majmuni në art, muzikë, veshje madje edhe në humor. Tashmë i kemi të gjitha edhe trend, edhe stil.
Në këtë pikë jemi sot, të zhytur deri në fyt në kiç “materia prima”. U takon atyre që kanë në zotërim dijen dhe Librin të çojnë në vend amanetin, që të kujdesen për tokën dhe banorët e saj. U takon të krishterëve të tregojnë më shumë respekt kur kalojnë pragun e kishës. Të fillojnë të bëjnë dallimin mes shtëpisë së Zotit dhe diskos. Sikurse u takon edhe myslimanëve të kujdesen për shtëpitë e Zotit. Pas masakrimit që komunizmi u bëri kishave e xhamive, myslimanët, që thellë thellë janë pjesë e shqiptarit pa busull, u vunë furçën me bojë të bardhë arabeskave plot hijeshi e ngjyrë, u varën nga një perde doku a gipsi mafileve kur panë që ishin ngushtë, ashtu sikurse me improvizimin e njeriut të ri, u shtuan dhoma e koridore duke ua prishur krejt strukturën xhamive të hijshme. Po për shumëkënd prej frekuentuesve, kjo nuk ka rëndësi, pasi mjafton që objekti të jetë utilitar. Debati mbi të bukurën e të shëmtuarën në këtë rast kalon në plan dytësor.
Por i njëjti debat del në plan të parë kur vjen fjala për estetikën e veshjes. Për shumëkënd prej atyre që zbardhën (a duartrokitën zbardhjen) e arabeskave të xhamive, veshja duhet të jetë sa më e shëmtuar dhe ngjyra sa më e errët. Në spektrin e të errëtave, të zgjidhen ato ngjyra me më pak jetë. E zezë e shpëlarë, gri miu, jeshile petrolio, bezha e një palltoje të vjetër, blu mesnate dhe kafe e zbardhulët. Dhe këto janë taksative, aq sa të kujtojnë të kuqen e komunistëve edhe në dukje, edhe në mënyrën e imponimit. Kjo vlen edhe për sa i përket formës. Një stil i çuditshëm që të bën të shohësh çadra apo thasë me nga një vrimë në mes për të nxjerrë fytyrën. Dhe secili ndryshim në qepjen a ngjyrën e këtij thesi shoqërohet me një ndjekje masive, pa u krijuar asnjë hapësirë për të vënë në diskutim realitetin apo për të shtruar pyetjen “pse”.
Gjithsesi, mbetet të shpresohet se edhe kjo çudi e radhës do të njohë fundin e saj. Sepse estetikja është një domosdoshmëri jetike për natyrshmërinë e qenies njerëzore, e rrënjosur jo vetëm në shpirtin, por edhe në fiziologjinë e njeriut. Sepse asnjë imponim antiestetik nuk mund të jetojë përgjithmonë. Sepse në thelb të krijimit hyjnor është bukuria.
Sepse, “Allahu është i bukur dhe e do të bukurën” (Muhamedi a.s.).

 

Tags: , ,

 

65 Comments

  1. tesi says:

    ndonjehere kur robi perpiqet t’i thote te gjitha pernjeheresh, i humbet lezetin edhe te atyre pak gjerave qe nqs do i kishte thene vecmas, do te kishin qene shume here me vleresuese, se kur i perzien i sebashku.
    artikulli eshte me nota spektakolare dhe me ka ngazelluer se tepermi prej “Sënduku i gjyshes, një shami dore e qëndisur me pe jeshil e vishnjë për gjyshin, rroba mëndafshi të bardha borë me qëndisma floreale ari, fustani i drekës së nuses, mëndafsh i lehtë me lule shumëngjyrëshe, një musaf i vogël i Kuranit në arabisht dhe surja “Jasin” e qëndisur në ar mbi një pëlhurë te kuqe rubini…” deri aty “Madje edhe vetë shtëpia, ku dikur sënduku zinte vend me aq hijeshi, është tjetërsuar, sikur të jetë goditur nga ndonjë shpërthim bërthamor, prej atyre që shuajnë çdo qelizë jetësore dhe lënë pas mutacione gjenetike që nuk korrigjohen dot për brezni të tëra.”
    E me humbet gjithe ajo hijeshi estetike e semantike e fjales ndersa shton “Tashmë ne njihemi si një popull që përgjithësisht vishet me ngjyra të errëta, dikur për të fshehur zhulin dhe sot se e kemi të vështirë ta rikonceptojmë veten ndryshe.” apo kur me tej vrej nota te theksuara paragjykimi estetik, teksa shton “Në spektrin e të errëtave, të zgjidhen ato ngjyra me më pak jetë. E zezë e shpëlarë, gri miu, jeshile petrolio, bezha e një palltoje të vjetër, blu mesnate dhe kafe e zbardhulët. Dhe këto janë taksative, aq sa të kujtojnë të kuqen e komunistëve edhe në dukje, edhe në mënyrën e imponimit. Kjo vlen edhe për sa i përket formës. Një stil i çuditshëm që të bën të shohësh çadra apo thasë me nga një vrimë në mes për të nxjerrë fytyrën. Dhe secili ndryshim në qepjen a ngjyrën e këtij thesi shoqërohet me një ndjekje masive, pa u krijuar asnjë hapësirë për të vënë në diskutim realitetin apo për të shtruar pyetjen “pse”.”

  2. arnaut says:

    shkrimi me pelqeu shume dhe e falenderoj Ludin per kete prurje personale e mbreselenese. disa rreshta aty me kujtojne dhe mua gjera nga femijeria ime e nga gjysherit e mi. Por nuk me duket e drejte perdormi i retorikes islamofobe ndaj nikabit: “Një stil i çuditshëm që të bën të shohësh çadra apo thasë me nga një vrimë në mes për të nxjerrë fytyrën.” Une nuk e pelqej nikabin po nuk me duket e drejte ta flasim ne kete menyre per ato gra qe vendosin ta veshin ate. Ne fund te fundit eshte e drejta e tyre e kush jemi ne tu themi te kunderten? Pastaj njesoj si senduku i gjyshes, edhe percja ka qene dikur nje tradite e femrave myslimane shqiptare, derisa e ndaloi Zogu me dekretin e tij te famshem. A mos duhet ta hedhim poshte ate pjese te trashegimise sone? Pse duhet te kompleksohemi ne kete menyre nuk e kuptoj…

  3. dalan says:

    Pertej faktit qe eshte e drejta e gjithkujt te mbulohet si te doje, mendoj se gjithashtu gjithkush ka te drejte te shprehe mendimin e vet, kur gjykon se nje gje nuk eshte e mire per shoqerine. Krahasimi me ate cfare ka qene tradite me duket i pavend, per vete natyren dhe dinamiken ku jetojme sot, krahasuar me nje kohe krejtesisht tjeter ku gjerat kane funksionuar krejtesisht ndryshe. Eshte krejtesisht legjitime te jetosh si mesjetar ne mesjete, por eshte krejtesisht e gabuar te besh te njejten gje sot. Nga ana tjeter, gjykoj qe, edhe fakti qe gjyshet tona kane mbajtur nikab, eshte problematik, per shkak se u kushtezuan nga shume aktivitete shoqerore, duke bere qe roli per zhvillimet sociale ne drejtim te grave ta luajne ato qe nuk kishin kultivuar besimin dhe vlerat fetare. Konkretisht, grate muslimane mbanin nikabin dhe nuk shkonin ne shkolla, nderkohe qe shkollat u mbushen me gra jomusimane, e me vone me shoqe komuniste qe moren flamurin e emancipimit femeror, derisa erdhi nje dite qe vajzat e atyre nenave qe dikur kane mbajtur perce e carcafe, te dilnin krahe per krahe me cunat ne aksion, ne ndermarrje me tre turne, apo edhe te dilnin me kilota ne oborr te shkolles, ne oren e fiskultures. Ndersa sot, disa nga mbesat e tyre diskutojne per natyralitetin e toplesit, tangave, mbi lirine seksuale, te drejtat e homoseksualeve, etj. madje nje pjese e tyre kane perfunduar edhe semaforeve te Europes. Feja eshte sfide dhe jo rehati brenda kater mureve te shtepise. Ata zgjodhen rehatine, ndaj dhe perfundimi eshte ky qe kemi sot.

    • Klodiana says:

      esselamu alejkum.Me fal per nderhyrjen por shkollat ne kohen e zogut u mbushen me gra myslimane dhe jo myslimane: Nexhmije Xhuglini, Neriman Vlora , Safete juka, Musine Kokalari etj etj; ndoshta mund te kete pasur me shume jomyslimane lista e femrave te shkolles se pare femerore , nuk e di. megjithate vajzat nga familje myslimane kane mbushur shkollat ne gjuhen shqipe qe jane hapur ne kohen e zogut edhe neper fshatra , jo vetem neper qytete. Sa per kohen e komunizmit , gjerat jane bere me dhune , kjo eshte gje e ditur; jane te shumta librat e realizmit socialist qe e tregojne kete;dhe sa per kilotat mos i ze me goje se nje grusht beheshin vajzat kur dilnin me kilota , nga turpi.Nese ne jemi ketu ku jemi, jane nje kompleks gjerash qe kane filluar qysh ne kohen e Zogut , i cili ishte i pari qe filloi shkaterrimin e islamit ne Shqiperi , dhe vazhdoi ne komunizem dhe po vazhdon sot ne post-komunizem, nga pasardhesit e komunisteve qe vazhdojne e jane ne pushtet.Megjithate nese ne u hedhim nje sy fotove pa mbarim qe jane ne internet , rreth grave shqiptare ne shqiperine e vjeter , te del qe kristianet kane pas qene veshur me bukur me rroba kombetare ne rruge se myslimanet. myslimanet i vishnin rrobat e qendisura ne raste festash, vizitash etj etj , por ne dite te zakonshme kane qene te veshura me te zeza, ose me carcaf te bardhe. po keshtu ne biseda qe kam pasur me gra te moshuara durrsake, me kane thene qe ato rrinin me carcafe te zinj ne rruge dhe ku ato e mbulonin fytyren aq sa vetem pak syte u dukeshin; kurse ne diten e dasmes vishnin carcaf te bardhe.Pra kane pasur nje kod veshje islamik ne rruge ne dite te zakonshme.Ajetet dhe hadithet rreth mbulimit te gruas myslimane , jane disa dhe secila nga ne zgjedh ate ajet kur`ani apo hadith ne te cilen ajo ndihet rehat. pra nese ka ndonje grup qe do te zbatoje ajetin te sure ah`zab ku flitet per xhelabijet ( te cilat jane pikerisht ai thesi qe hidhet ne koke , sic thote autorja nga fundi i shkrimit ) , le ta zatojne nese ato ndihen rehat e te kenaqura. Nese ka te tjera qe duan te zbatojne hadithin: vishuni me ngjyra qe nuk terheqin vemendjen ( qe me sa po kuptoj u komentuaka ne menyra te ndryshme ): nuk e di sesi e komentojne selefet , por ashtu si une e mendoj vishet njeriu me ato ngjyra qe qarkullojne rreth teje, ndoshta do biem dashur padashur ne trendin e ngjyrave te qarkullueshme ne dyqanet shqiptare . te gjitha jane brenda rregullave islame. Sic shikohet secili grup ka ku e mbeshtet arsyetimin e tij.Dhe ne nuk mund tia caktojme asnje grupi se cfare duhet te zgjedhi. Pavaresisht se ne flasim per nikabin, eshte shpejt ne shqiperi ose nuk eshte shpejt etj etj; fakt eshte qe nikabi pranohet nga te 4 shkollat juridike ( shkolla hanefije e ka sunet por ne rast se vajza eshte shume e bukur qe terheq vemendjen e burrave atehere ajo duhet te mbuloje fytyren). Kjo ceshtja e ngjyrave eshte nje cike e diskutueshme , varet se nga cili kendveshtrim e kap secili nga ne; qe keshtu mbetet qe secili te bej ate qe ai mendon se mund ta bej, dhe zemra e tij ndihet rehat.selam

      • dalan says:

        Nese ti quan Nexhmie Hoxhen muslimane, atehere per cfare nikabi po flasim?!
        Ne lidhje me ajetet e Kuranit dhe fjalet e Profetit a.s. ceshtja eshte sesi i interpreton ato. Une, ashtu si edhe autorja ne shkrim, nuk mendon qe Profeti a.s. na ka urdheruar te vishemi me thes, ti mendon se po, kjo eshte ceshtje kendveshtrimesh. Tani, nese nikabi eshte apo jo sunet, ky eshte muhabet i gjate, te cilin nuk ia vlen ta bejme ne ketu, por kjo nuk ka te beje aspak me diskutimin estetik qe ka prekur autorja me siper.
        Thelbi i asaj qe kam thene une, ka te beje pikerisht me rehatin. Nese ti mendon se thesi te jep rehati, vazhdo. Ajo qe une them eshte se kjo fe nuk eshte rehati. Perkundrazi, eshte perpjekje, kuraje, aktivitet. Njeriu ne kete fe edhe do sprovohet dhe kur shikon rehatin e vet (te cilin e garanton nepermjet thasesh), dhe nuk shikon sesi te jete faktor ne mjedisin ku jeton, natyrisht qe do te vije nje kohe kur (qofte edhe me dhune) ta nxjerrin vajzen me kilota, per te performuar ushtrime gjimnastikore ne mes te shkolles. Atehere mbetet vec te themi: “Te rrofte thesi”.
        Zoti i sprovon njerezit, sesa jane te sinqerte ne ate qe bejne. Ajo qe kane bere Tiranasit me grate e tyre ka qene problem. Te mbulosh gruan me nikab, dhe t’ia veshesh me raki gjithe diten, nuk eshte devocion. Nga ana tjeter po keta njerez ishin qe nuk i conin grate ne xhami. Per ta, xhamite nuk ishin per grate pasi ka qarkulluar ne shume nejrez nje ide qe “namazi eshte pune burrash” (kete ma kane konfirmuar dikur ne disa raste njerez te moshuar qe kane jetuar ne kohet para ndalimit te fese). Pra ne thelb, problemi nuk eshte tek devocioni, por tek fanatizmi. Dhe fanatizmi eshte i urryer ne fene tone, jo i pergezua.

  4. Anderson Marku says:

    Nje nisje me “ngjyra shume te ndezura”, nje vazhdim gri, dhe nje mbyllje me “ngjyra tejet te errta”. Ne fund te shkrimit, vihet re nje paragjykim shume i madh estetike (duke ditur qe lirine e zgjedhjes te veshjeve). Permenda anen vetem anen e paragjykimeve estetike, per arsye se tema kishte te bente me te.

    “Paragjykimi eshte erresire diten e Gjykimit”. Muhammedi (alejhis-selam)

  5. Ilir says:

    Nje shkrim i cili duhet vleresuar per nga ana e stilistikes dhe syrit kritik dhe per me shume pasi vjen nga nje moter….sot ka nje hapsire jashtezakonisht kritike te pa eksploruar dhe te pa zhvilluar te pjeses femerore ne Shqiperi ku kane jo pak faj vete motrat….perdet e dokut ne xhami hiqen shume thjesht nese hiqen ato ne koncept…..Perpos kesaj, kam idene qe femra muslimane shqiptare (ajo me shami apo nikab) nuk ka me pak probleme estetike se si motrat e saj ne europe bile do te thosha qe mund te jete me mire… edhe kritika qe i behet humbjes se shijes arkitektonike eshte nje fenomen qe i perket shoqerive kapitaliste dhe vendeve ne zhvillim…ajo ka ndodhur dhe ndodh sot e gjithe diten qe nga New Yorku deri ne Pekin.
    Nga ana tjeter shkrimi duket qe ka nje doze kritike te ngarkuar mbase per te nxitur nje fare debati..psh shprehja ‘Dhe secili ndryshim në qepjen a ngjyrën e këtij thesi shoqërohet me një ndjekje masive’ eshte deri diku e egzagjiruar…sduhet harruar qe sot shamia, nikabi apo dhe veshje pa shije (megjithese kjo e fundit eshte shume subjektive) nuk mund te behen per mungese estetike por mund te jene nje reagim ndaj konformizimit me ate qe shoqeria post moderne quan ‘estetike’….mos harrojme qe ato qendisje aq artisike qe permend motra ne fjale ishin bere nga plaka qe mbanin nikab….
    Dhe se fundi koncepti i thesit levizes duhet pare ne shume prizme dhe ne te gjithe dinamiken e femres muslimane….perde pershembull eshte edhe te stigmatizosh apo te dhe ti vesh nje perde identitetit tend dhe ta fshehesh ate ne mjedisin shoqeror…une nje moter intelektuale qe nuk ve shami nuk do ta shihja me me pak thes ne koke nese ate e ben per te fshehur besimin e saj…ajo mund te duket pa aq akronike nese perpiqet te duket ‘moderne’ ne veshje dhe jo e tille ne emancipim.
    Teoria se plumbi del me plumb nuk funksionon ndaj ne kete aspekt, pervec stilit dhe formes se sofistikuar do te ishte mire, qe motrat te krijonin nje solidaritet identitetin e tyre por duke ruajtur sensin kritik aty ku ka nevoje. Kategorizimit dhe klasifikimet krijojne shtresesime dhe getizime tashme idoeologjike midis ketij komuniteti….fenomen i cili nuk ndihmon as ato me ‘thes ne koke’ por as ato me ‘thes ne mendje’..

  6. lisjana says:

    o Ludi, po ta kisha gjyshen gjall me siguri do me ndihmonte te kombinohesha shum bukur…me kujtove dhe mua sendukun e gjyshes,familje beu, phaaa c’roba e sende qe kish…me ktheve ne tjeter bote,,, shkrimi shum i realizuar, i mire fort, e ke sjell me se miri problematiken. te pergezoj. need per ikje nga realiteti :)

  7. Alban says:

    Nikabi nuk është traditë mesjetare, por dispozitë fetare, e cila në mendimin e shumicës absolute të dijearëve në çdo kohë sillet midis qenies së saj e pëlqyeshme ose e detyrueshme, ndërkohë që për një pjesë të vogël (zakonisht dijetarë të kohëve tona) është e lejueshme (mubah). Ndonëse mund të duket e papërshtashme mbajtja e nikabit në shoqërinë e sotme për shumë arsye, nuk i takon një muslimani që ta ironizojë këtë dispozitë fetare apo mbartëset e tij.

    • dalan says:

      Alban, qe mbulimi eshte i lejuar, nuk ka nevoje te na e thote ndonje dijetar kete. Ka vertete fakihe qe e kane bere te pelqyeshem, madje ka prej tyre qe e kane bere edhe vaxhib, por ka dhe te tjere qe jane shprehur se nuk ka asnje percaktim ne sheriat dhe se rregulla te tilla jane thjesht keqinterpretime te disa rasteve te vecanta, te cilat jane te specifikuara shume ngushtesisht ne Kuran. Gjithsesi, nuk e shoh te udhes te diskutojme mbi teknikalitete sheriatike ne lidhje me kete.

      • Alban says:

        Dalan, i përmenda qëndrimet e dijetarëve për nikabin, midis të cilave edhe lejueshmërinë, për të theksuar se, në çdo rast, mbajtja e tij është dispozitë e Sheriatit dhe si e tillë nuk duhet ironizuar me të dhe duhet trajtuar me respekt, pavarësisht nëse e sheh të pamundur apo të papërshtatshëm për momentin zbatimin e saj. Sa për pretendimin se nikabi është keqinterpretim, me aq sa di, ky nuk është qëndrimi i dijetarëve të katër shkollave juridike tradicionale.

        • dalan says:

          Pergjithesisht librat e fikhut kur trajtojne mbulesen paraqesin kushtet e te mbuluarit, dhe na tregojne deri ku lejohet zbulimi per meshkujt dhe femrat. Shumica derrmuese e dijetareve te ketij ummeti jane te mendimit se grave u lejohet te zbulojne duart dhe fytyren, perfshire edhe shputat e kembeve. Pa shume shkence keta jane kufinjte e zbulimit dhe nuk ka nevoje te sqarohet se eshte e lejuar te mbulohesh me shume. Pra hukmi vjen per te na treguar se sa na lejohet te zbulojme. Ne lidhje me keqkuptimin, natyrisht qe shumica e dijetareve nuk merret me keqkuptimet. Vetem nje pjese jane ata qe bejne kritika. Por me sa di une, dijetaret ne pergjithesi hukmin e nikabit, e konsiderojne nje rast specifik per grate e Profetit, ne kushte krejtesisht te vecanta per to. Per kete arsye, dijetaret nuk shohin kurrfare lidhjeje qe kjo te kete vlere per te tjeret. Nese eshte edhe per te tjeret, atehere nikabi behet vaxhib, pasi hukmi vjen ne forme urdherore. Nese eshte specifike (ashtu sic na e sqaron vete Kurani, kur iu drejtohet grave te Profetit a.s. duke u thene qe ato nuk jane si te tjeret) atehere te tjeret nuk kane lidhje me kete praktike. Ta besh sunnet kerkon argument, dhe asgje nga teksti nuk na vjen per t’a trajtuar te tille. Fakti qe ka pasur gra qe e kane praktikuar kete veshje per te imituar grate e Profetit, kjo eshte zgjedhje e tyre, por jo ndonje forme obligimi fetar, qofte edhe sunnet. Pra, nuk ka asnje dispozite sheriatike qe ne lidhje me nikabin. Ajo eshte ceshtje ixhtihadije e nje grupi te caktuar dijetaresh, por jo pjese e drejtperdrejte e sheriatit.
          Megjithate, une me siper, dhe as autorja ne tekst, nuk kane shprehur gje kunder nikabit ne vetvete. Pakeanqesia jone ka te beje me praktikimin e tij ne rrethana krejtesisht te papershtatshme, gje qe e ben absurde realitetin e tyre. Qofte edhe nje gje e mire, kur behet ne rrethana te papershtatshme, mund te arrije te behet edhe qesharake. Dhe nuk ma heq njeri te drejten ta konsideroj te tille, kur realisht eshte keshtu. Mos te filloj dhe te numeroj aspekte nga jeta e perditshme per kete.

  8. arnaut says:

    Dalan, ndoshta eshte e vertete qe nikabi per shume femra myslimane kthehet ne pengese fatkeqesisht, dhe shume shpesh ai shoqerohet me nje mentalitet maskilist ndaj femres qe e mban, dhe po ashtu gjithkush ka te drejte ta shtroje kete teme per diskutim. Por nuk besoj se diskutimi mund te kryhet mbi nje retorike te tille e cila eshte e njejte me retoriken islamofobe te perdorur kundra hixhabit. Ti thua: “Eshte krejtesisht legjitime te jetosh si mesjetar ne mesjete, por eshte krejtesisht e gabuar te besh te njejten gje sot“. Ku ndryshon kjo gjuhe nga ajo qe perdorin disa kundra hixhabit? Ta quash nikabin “mesjetar” nuk arrin fare ti perfshish ne debat ato qe e mbajne ate, thjesht e ekspozon veten si njeri me paragjykime para syve te tyre.
    Besoj se nje debat me i frytshem do ishte duke perfshire vete femrat me nikab qe te na japin dhe ato perspektiven e tyre. Pse e mbajne nikabin? C’do te thote ai per to? A ndihen te kufizuara nga nikabi? A ndihen te pranuara ne xhematin e gjere mysliman? Cfare problemesh kane me shoqerine laike? Etj etj…
    Mendoj se duhet te kemi shume kujdes dhe te mos fillojme te pretendojme se kemi te drejte tu themi ketyre grave e vajzave si duhen veshur e cfare eshte moderne e cfare mesjetare…

    • dalan says:

      Arnaut, une nuk e ndertoj mendimin tim duke u nisur nga a kunderta e tjetrit. Nuk ma ndjen fare nese mendimi im perputhet ne ndonje pike me ate te ndonje Islamofobi dhe madje nuk kam asnje dyshim qe shpesh islamofobet perdorin fjale te verteta per te sjelle perfundime te gabuara tek njerezit. Pra, patjeter qe e verteta eshte e perdorshme per te cuar uje ne mulli te genjeshtres. Tek e fundit, sipas fjales profetike, demin me te madh Islamit mund t’ia shkaktojne vete muslimanet, kur nuk veprojne dhe gjykojne me mend ne koke.
      Fjala “mesjetar” e perdorur prej meje ka te beje me nje nocion historik dhe jo ideologjik. Mesjatari, ne rastin konkret eshte thjesht dikush qe ka jetuar ne mesjete dhe jo domosdoshmerisht nje njeri primitiv, i prapambetur, barbar, e gjithcka tjeter me te cilat e lidhin kete term propagandues te ndryshem. Fjalia ime, shpreh respektin per mesjetarin ne mesjete, por nga ana tjeter shpreh mospranimin tim kur i ngaterron epokat. Menyra e organizimit te jetes ne mesjete eshte krejt e ndyshme me ate sot dhe per kete arsye nuk mund te praktikosh disa sjellje kulturore ne te njejten menyre. Konkretisht, sot njeriu ka pasaporte, shkon ne shkolle, udheton me avion, shkon ne pune ku i duhet te kete komunikim, etj. Te gjitha keto pamundesohen ndjeshem prej nikabit. Psh. nese ti shkon te japesh provimin e matematikes ne shkolle, si do t’ia besh per tu identifikuar nese je pikerisht ti, apo ndonje tjeter qe ka veshur “thesin” tend per te dhene provimin? Apo, bie fjala, si mund te terheqe pensionin nje grua me nikab, kur as nuk mund te kete pasaporte?!
      Nga ana tjeter, duhet te kuptojme se vete menyra e organizimit te jetes ne mesjete dhe ne dynjane tradicionale, sillet krejtesisht ndryshe: me lagjet e vjetra, shtepite me oborr, shtepite ku me fqinjin te ndan nje dericke e vogel ne avlli etj, e nga ana tjeter, ndarje e forte gjinore e puneve dhe roleve, kolektivitet ne zgjidhjen e problemeve te perbashketa, mungese e nderhyrjeve te shtetit apo institucioneve te tjera ne jeten individuale etj. Te gjitha keto e bejne komode qe edhe te mund ta mbash nikabin (gjithmone, nese ka ndonje mundesi qe mbajtja e tij te kete lidhje direkte me fene). Por te perpiqesh ta mbash sot, bie fjala ne kat te 3-te apo 13-te, ne nje kuti shprepseje banimi prej 30, 40 apo 60 metra katror, ne kushte krejtesisht te individualizuara te nderveprimit social, e per me teper kur individi eshte i lidhur pashmangshmerisht me nje mori institucionesh ne te cilat identifikimi eshte nje domosdoshmeri elementare, kjo me duket thjesht kokfortesi qe nuk ka lidhje me fene.
      Per mua ky diskutim eshte kot fare po hajt mo.

      • arnaut says:

        Dalan,

        Nese do flasim ne menyren si flet ti, atehere edhe mua nuk ma ndjen fare se per cfare ta ndjen ty apo jo. Por une kujtova se ne po diskutonim per retoriken e perdorur ne diskutimin publik rreth hixhabit dhe nikabit. Dhe nese ne do perdorim te njejten gjuhe e argumente qe perdorin islamofobet kundra hixhabit, atehere pse te lodhemi fare, le ta bejne ata kete pune dhe ne thjesht te biem dakort me ta ne emer te shoqerise laike dhe modernitetit e civilizimit qe ata po na mesojne, dhe tua heqim grave tona hixhabet e nikabet e ja ku u zgjidh kjo pune.
        Perdorimi yt i termit “mesjetar” nuk eshte aspak historik, por pikerisht nenkupton “nje njeri primitiv, i prapambetur, barbar, e gjithcka tjeter me te cilat e lidhin kete term propagandues te ndryshem”. Sepse ne ketu nuk jemi historiane, nuk po bejme debat historik, e askush nga ne nuk mund te thote me autoritet nese nikabi eshte veshje e mesjetes, e pas-mesjetes, e kolonializmit, e pas-kolonializmit, apo e modernitetit. Ka studiues qe thonte se hixhabi e nikabi nuk jane perdorur fare nga myslimanet ne mesjete por jane dukuri te reja te prodhuara si reagim ndaj modernitetit e jane simbole te islamit politik. Prandaj cinizmi yt dhe “respekti yt per mesjetarin ne mesjete” eshte i pavend.
        Sigurisht qe “sot njeriu ka pasaporte, shkon ne shkolle, udheton me avion, shkon ne pune ku i duhet te kete komunikim,” por keto nuk pamundesohen nga nikabi, sic thua ti. Ato ndoshta veshtiresohen nga nikabi por derisa ka femra me nikab qe kane pasaporta (ku dalin ne foto pa nikab kuptohet), udhetojne me avjon, shkojne ne pune etj, kjo do te thote qe nikabi nuk ua ka pamundesuar atyre ti bejne keto gjera, apo jo? Dhe ato femra me nikab qe shkojne ne shkolle e kane provim ne matematike, jam i sigurte qe kane aq mend ne koke sa ta gjejne nje zgjidhje dhe per kete situate, psh mund te bien dakort me profesorin qe kur te hyjne ne klase, te identifikohen duke hequr nikabin vetem perpara profesorit, dhe pasi identifikimi te jete kryer, ta rivene ate e te shkojne te japin provimin.
        Ky diskutim vertet eshte kot fare ne fakt sepse duket sikur ti supozon qe ato femra qe kane nikab nuk guxojne kurrsesi ta heqin ate, por me sa kuptoj une, shumica derrmuese e femrave me nikab nuk e konsiderojne ate si farz, por si nje shkalle me e larte devotshmerie, dhe mund ta heqin ate kur ta kene te nevojshme, si per te dale ne foto pashaporte, apo per tu identifikuar tek zyra e pensionit etj etj. Madje me kujtohet nje emision ne nje kanal amerikan ku po intervistohej nje grua amerikane e konvertuar ne islam e cila jetonte ne Jemen me te shoqin e saj jemenas, dhe mbante nikabin. Gjate intervistes e pyet intervistuesja nese e kishte obligim nikabin apo jo, dhe ajo ju pergjigj qe jo, madje mund ta heq po te deshironi tha, dhe pas kerkeses se intervistueses e hoqi per disa minuta. Kshu qe nuk e kuptoj krejt kete preokupim tuajin per veshtiresite qe nikabi u shkakton ketyre grave. Ato jane te vetedijshme per keto veshtiresi dhe me vullnet te lire kane vendosur ta mbajne ate.
        Ajo qe nuk kuptoj tek ju eshte se ku e gjeni te drejten ti hiqni vizen kesaj praktike sepse sipas jush nuk paska baza ne fe? A jeni ju autoritet fetar? Edhe po te ishit, edhe nese mendimi i shumices se dijetareve islame do ishte kundra nikabit, nese ato femra qe e mbajne ate e konsiderojne nikabin si obligim fetar, atehere ne e kemi per detyre ta respektojme nikabin si te tille. Perndryshe do na duhej te hiqnim dhe hixhabet me arsyetimin se shumica e myslimaneve shqiptare, ketu kam parasysh 70% e famshem, mendojne se hixhabi nuk eshte obligim fetar e nuk ka baza ne fe.
        Me vjen vertet keq qe znj. Cami e perfshiu kete paragraf per nikabin ne kete shkrim, sepse po shoh qe ky paragraf i vetem e ka erresuar krejt debatin mbi shkrimin e saj, debat qe do mund te kishte qene krejt ndryshe.

        • dalan says:

          Arnaut, mos i ngaterro gjerat. Hixhabi eshte tjeter gje, e nikabi eshte tjeter. Islami na ka mesuar me parimin “nuk respektohet krijesa duke mekatuar ndaj Krijuesit. Por kur nuk ka mekat ndaj krijuesit, natyrisht qe njeriu duhet ti pershtatet mjedisit. Shamia eshte krejtesisht gje tjeter, pasi nje pjese e mire e nejrezve e pranon dhe e kupton si nje element te pranishem ne shoqerite tona, ndonese njerezit nuk e zbatojne, nuk i ben dem askujt. Ndersa nikabi eshte krejtesisht objekt qe te le pa fjale.
          Une ketu fola per nikabin, pasi ai nuk ka lidhje me urdhersen fetare per t’u mbuluar. Aq me keq, nese edhe ato qe e mbajne, paskan te drjete ta heqin (ne fakt une fola per ato qe e konsiderojne vaxhib), ky eshte problem edhe me i madh. Ne qofte se keto vajza e mbajne nikabin pa u ndjere te obliguara, por thjesht sepse mendojne se ky eshte devocion me i madh, e kane krejtesisht gabim. Nuk eshte devocion me i madh ti fusesh nje te mbulume fytyres kur ta ka qefi (perderisa disa here e ben e disa here jo), dhe nga ana tjeter te prodhosh modele qe do te shastisnin cdo qenie normale ne rruge. Dhe per cfare?! Per te shmangur ndonje shikim mashkullor mbi fytyren tende, gje qe, mbi te gjitha Zoti e ka lejuar. Atehere kjo me duket kokefortesi dhe kokefortesia nuk ka lidhje me devotshmerine.
          Ne rastin konkret, ne jemi te detyruar te mbrojme shamine, si dicka krejt normale (pavaresisht se cfare mendon shumica e 70 perqindeshit, e cila nuk eshte e thene te jete kundra), por ne nuk jemi te detyruar te mbrojme trillet e motrave tona qe betonojne devotshmerine pas perceve, per me teper kur ky eshte nje mision i pamundur sepse edhe une vete e shoh te tepert.
          Ndersa ne lidhje me mesjeten, nese ti mendon se e di me mire se une se ne c’kuptim une i perdor fjalet, ok, po te le ne mendimin tend. Por gjithsesi, me duhet te shpreh se, nese as ne mesjete nikabi nuk paska qene fenomen shoqeror, imagjino se ku dalin ato qe e mbajne sot!

          • arnaut says:

            Nuk e kuptoj pse nikabi qenka “modele qe do te shastisnin cdo qenie normale ne rruge.”? Ose pse qenka “kokefortesi ” ose “trill”. Mua, sic e thashe me pare, nuk me pelqen nikabi, por ama nuk guxoj te mos i respektoj ato femra qe e veshin ate. As nuk me duken te cuditshme ne rruge as trillante, as kokeforte. Ne kemi per detyre te respektojme vullnetin e tyre per ta mbajtur nikabin, pavaresisht nese e gjykojme si obligim fetar apo jo. Nese ato qe e mbajne e konsiderojne ate si obligim fetar, qofte si farz, vaxhib, synet, apo dicka e pelqyeshme fetarisht, atehere shoqeria e gjera duhet ta respektoje kete fakt dhe ta orientoje debatin e retoriken me respektin qe i takon nje obligimi te mirefillte fetar. Ne fund te fundit kjo eshte e drejta kushtetuese e lirise se besimit, apo jo? Se po me duket sikur po flasim per ceshtje mode ketu e jo per ceshtje besimi qe kane te bejne me te drejtat themelore te qytetareve.
            Si pune mode mund ta diskutojme sa te duam, por jo te cenojme rendesine fetare qe ka nikabi per ato qe e mbajne.
            Kete te fundit nuk e kuptoj: “nese as ne mesjete nikabi nuk paska qene fenomen shoqeror, imagjino se ku dalin ato qe e mbajne sot!” C’do te thote kjo? Ku dalin ato qe e mbajne sot????

  9. To' says:

    Pas nje shkrimi shume te bukur, botuar jo shume kohe me pare, ne kete blog, me titull “dy here e perjashtuar”
    cuditerisht, botohet nje shkrim i tille, qe fare mire si nentitull do ti shkonte ” edhe nje here e perjashtuar”

    • admin says:

      To’, nuk eshte qellimi yne qe te botojme shkrime qe nuk perputhen ne cdo germ e rresht me mendimet e administratoreve te ketij blogu dhe vete qendrimet e administratoreve nuk eshte e thene te jene identike. Shkrimi, te cilin une vete e vleresoj, mbart nje kontradikte kur flet per piken qe duket te kete prekur shume vete, rreth menyres se mbuleses. Kontradikta qendron ne faktin se ne kohen per te cilen flet autorja ka patur edhe mbulesen me carcaf. Ajo qe dua te insistoj eshte se duhet pare cfare thuhet ne kete artikull pertej pjeseve qe na prekin sensitivitetet. To’ mendoje kete pune si emisioni i al Xhezires: el raj ue el raj akhar…

    • dalan says:

      Ky shkrim To’ perjashton vetem shemtine. Nese ka vajza qe ndihen te perjashtuara prej kesaj, nuk eshte as faji i kesaj faqeje dhe as i autores se shkrimit. Eshte faji juaj qe e lidhni obligimin e mbuleses me perjashtimin e hijeshise.

  10. To' says:

    Ezani, me gjithe c’ka perfaqeson ( si blog, si fjale e huazuar nga nje proces 5 here ne dite, thirrje qe te fton ne namaz, akt qe e ka te domosdoshme mbulimin e kokes, etj ) te na sqaroje qendrimin ndaj urdhrit hyjnor te mbulimit

    • dalan says:

      Kjo kerkesa jote shantazhuese per te konfirmuar qendrimet e kesaj faqeje (ku sipas teje duhet te fshihet dicka ne kete mes), nuk ka pike ndryshimi nga veprimet e sekretareve te dikurshem te Partise se Punes, qe u ofronin besimtareve karamele gjate Ramazanit, per te provuar nese jane duke agjeruar apo jo.
      Perpiu te kuptosh: Jetojme ne nje vend te lire dhe kushdo eshte i lire te besoje cfare i do zemra.
      Perpiqu te kuptosh se sot, nuk ia ndjen kujt per shantazhe te tilla banale, dhe nuk ka kush nge te jape provim, per te kaluar pragun e pranueshmerise tende.

      • To' says:

        Arsyeja e pyetjes sime, dalan nuk ka lidhje fare me shantazhin ( ti vesh emer pa me pyetur pse, kjo eshte paragjykim ), une pyeta te di cfare na pret nga klikimi tek ezani, cfare filtrash te veme kur lexojme kete faqe, qe te mos shkojme si i thone si breshka te nallbani

        • dalan says:

          Akoma me keq, nese paske nevoje per filtra. Kjo do te thote qe ty te duhet patjeter nje paragjykim, per te klikuar ne nje faqe, perndryshe mbetesh breshke nallbanesh. Pra ti kerkon te dish paraprakisht se cfare syzesh “mbrojtese” te perdoresh kur lexon E-zanin. Ky eshte hic me shume se subjektivizem.
          Por gjithsesi, ky eshte shantazh, pasi ti kerkon te dish nese E-zani eshte ne rruge te drejte apo jo, pra, a ka konceptin “e duhur” per shamine apo jo. Rrjedhimisht, ty te duhet informacion mbi qendrimet e njerezve qe e mbajne kete faqe, ne menyre qe ti besh lanet, ne vetvete apo te vazhdosh ti konsiderosh ne rregull. Perndryshe, per cfare te duhet ty se cfare mendojne administratoret e E-zanit per shamin? Po nese dalin dhe thone se jane ateiste, a ndryshon gje nga vertetesia e shkrimeve qe jane botuar ketu?

  11. dalan says:

    Edhe njehere, paragjykimi eshte kur ti shfaq mungese vleresimi per nje gje, pa e njohur, ndersa ne rastin konkret kemi te bejme me shprehjen e nje gjykimi per nje fenomen konkret, krejtesisht te dukshem. Te shohesh dicka dhe te gjykosh se eshte bere pa shije, nuk ka lidhje me paragjykimin. Behet fjale per vleresimin estetik te nje shfaqjeje konkrete. Konstatimi i Ludit per degradimin estetik te shqiptareve, perfshire ketu edhe nje pjese te vajzave tona, eshte realist dhe nuk ka te beje me paragjykimet. E bukura eshte e bukur, eshte e dukshme, ashtu sic eshte e dukshme edhe ajo qe nuk eshte e tille. Nuk mund ta bejme te zezen te badhe kot.

  12. ag says:

    S’duhet harruar se ato gjyshet e stergjyshet per te cilat flet shkrimi, i kane mbuluar ngjyrat me te ziun ‘thes’ (kam parasysh rrefimet e te vjeterve dhe rrefimet e fotove te vjetra), pavaresisht se c’ndodh me nikabin apo me veshjen e zeze ne narrativat e sotme. Mendoj se ne kete pike shkrimi do ripare, sepse duket sikur vetvetiu hedh poshte gjithccka qe eshte e shkruar me siper. Nuk eshte cceshtja nese ka paragjykime apo emocionalitete te ndryshme mbi nikabin dhe veshjen e zeze, cceshtja eshte se kurdohere, qofte ne situata ornamentike e sociale e historike ngjyra-ngjyra, apo ne situata gri-e-zi, shoqerite muslimane kane qene karakterizuar nga norma e nikabit dhe e veshjes se zeze, apo me sakte nga norma e te ruajturit ne sferen e privatesise te ngjyrave te zonjave, nga e cila norme, edhe pse njeqind vjet me vone, ka buruar dhe perjetimi i samesiperm i shkruar me aq dashuri e miresi.
    Selam

  13. To' says:

    Admin, shkrimi ne vetvete eshte i dobet, sepse nderkohe qe therret per estetike, vete teksti, menyra se si etiketohen profesione, zakonet dhe gjerat e shtrenjta te te gjithe ” kundershtareve ” politikie , kulturore etj, eshte jashte normave qe autori ngre si problem.
    Ndersa etiketimi i nje adhurimi me nota talljeje, i kalon kufijte e asaj qe eshte e bukur duke qene ndryshe.
    Aq me teper eshte e turpshme qe ne nje kohe qe grate me shami, bejne perpjekje te llahtarshme per te fituar qofte edhe nje milimeter ne hapesira publike dhe private, tju perdhoset nje nga te paktat shenjteri te koheve tona!
    Estetika eshte proces qe zhvillohet edhe ne vetmi, dmth etiketimi i keq prek edhe ato qindra gra e vajza qe hedhin mbi rrobat e perditshme ( shpesh pas perdeve, qe na paskan shqetesuar pseudointelektualet ) veshjen qe tju pranohet namazi

    • dalan says:

      Po ky eshte degradim i shijes, ta quash te dobet menyren me te cilen autorja me siper e ka stilizuar ndjesine e vet, nderkohe te quash te bukur thaset boje gri te pluhurt, me te cilet disa prej vajzave tona mendojne se eshte objekti i duhur per te permbushur porosine Hyjnore.
      Kjo eshte absurde. Une edhe mund te pranoj qe eshte ne etiken e ketij botkuptimi qe ti largohet te bukures ne hapesira publike, por ta konsiderosh “te bukur”, duke e shtyre debatin ne nje relativizem ekstrem qe synon te percaktoje variante alternative te tilla te se bukures, me duket nje akrobaci e jashtezakonshme.
      Ne thelb, edhe vete ato vajza qe zgjdhin te vishen ashtu, e bejne kete sepse mendojne qe e bukura eshte problem, jo se mendojne se ajo eshte rrobe me e bukur. Dhe ne kete drejtim, autorja ka rrokur thelbin e muhabetit, duke dashur te percjelle mesazhin qe, urdhri i Zotit duhet zbatuar ne menyren me te bukur pasi, sic thote Profeti a.s. ne hadhithin e cituar ne kete shkrim: “Allahu është i bukur dhe e do të bukurën”. Pra autorja kerkon te percjelle mesazhin, qe eleminimi i se bukures, i cili tek disa prej muslimaneve (qe duket edhe ketu) eshte kthyer ne norme fetare, ne fakt eshte dicka ne kundershtim me fene e Zotit. Eshte produkt kulturor i shterpresise estetike, kulturore, intelektuale dhe shpirterore. Dhe aty ku ikin te gjitha keto, futet ose shthurja ose fanatizmi. Jo me kot, te dyja keto i gjejme me shumice ne boten e sotme.

      Ndersa, persa i perket perpjekjes se grave me shami, per te fituar hapesira publike, ky shkrim nuk e pengon aspak kete perpjekje, por perkundrazi, kerkon te kontribuoje ne te, duke u bere thirrje muslimaneve te zgjedhin formen me te mire per te plotesuar dispozitat e Zotit. Ne rastin konkret, nese te gjitha vajzat muslimane, do te dinin t’i jepnin hijeshi shamise, do te lehtesohej me shume rruga per te fituar pranueshmerine dhe mundesine e krijimit te hapesirave te kerkuara. Ndersa “thaseve” qe hasim ne majft raste, te kritikuara ne kete shkrim, nuk ka askush sadisfaksionin t’u beje vend.
      Per kete arsye, ky shkrim eshte kontribut ne krijimin e mundesive me te mira, qe shamia muslimane te fitoje me shume dinjitet ne shoqerine ku jetojme.

  14. arnaut says:

    Ajo qe jam dakort me znj. Cami eshte se ne vertet duket sikur e kemi humbur sensin e te bukures. Myslimanet jo vetem qe nuk vishen bukur, por as nuk prodhojne ndonje gje te bukur per shoqerine e gjere. Ku jane psh artistet myslimane shqiptare? ku jane arkitektet myslimane? po regjisoret e dramaturget? Po muzikantet? Shkrimtaret etj? Nese dikush do me thoshte cfare gjeje te bukur i kane falur myslimanet shqiperise keto 20 vjet, do e kisha shume te veshtire te gjeja dicka, pervec nje apo dy xhamive qe ndoshta kane dale vertet te hijshme, si ajo me dy minare e Shkodres…

  15. islam says:

    Cuditerisht nje shkrim qe pretendon te zbuloje aspekte estetike dhe aestetike permes se shkuares dhe se tashmes, realisht zbulon shpirtin aestetik(te shemtuar) te vete autores. Nje lexim i kujdeshem te mundeson te zbulosh nje karakter cinik, nje qenie fatkeqesisht njerezore qe nuk shikon me larg se hunda e vet, nje egoiste-produkt i kushedi clloj edukate dhe kulture te gjymtuar.O autore mediokre,ne se e bukura dhe e shemtuara jane kategori estetike qe lidhen me formen, e madherishmja dhe e ulta jane kategorite qe lidhen me permbajtjen.Ti per fat te keq i takon kategorise se ulet ne permbajtje dhe eshte allogjike te pretendosh te shprehesh per problemet estetike dhe akoma me absurde per kategorine e se bukures.

    • dalan says:

      Po te jete per edukate, fjalet e tua me siper tregojne o gjymtim, por shkretetire. Nese ti, nga anonimati i nje emri fisnik, te cilin nuk e meriton, gjen mundesine te fyesh autoren, per faktin se nuk mendon ngushte dhe gri si puna jote, kjo stonon shume. Per me teper, te perpiqesh te vleresosh shemtine dhe shpirtin e nje njeriu qe nuk e njeh eshte nje shkretetire ku nuk gjen dot as rere, pa llogaritur qe eshte edhe nje guxim i madh perpara Zotit.
      Autorja qendron shume me lart, qofte edhe per faktin qe ka kurajon, ti shprehe hapur mendimet e veta, per me teper kur e di qe ka te beje me nje mjedis te tilla ekstremist e intolerant si ky me siper, qe te nxjerr syte me thonj, nese ia thua te verteten ne fytyre. Mjafton kaq per te me ushqyer respekt per autoren. Dhe mjafton kaq, per t’u trishtuar per mjerimin tuaj te cilin na duhet ta vuajme te gjithe, si bashkeudhetare te se njejtes anije.

    • klodiana says:

      Me fal per nderhyrjen, por nuk eshte e udhes te ofendosh ketu . Mund te mos jesh dakort me cfare shkruan autorja, por respektoje per mendimin e saj. Sill mendimin ndryshe me edukate.Keto jane ceshtje per te cilat nuk eshte se eshte sjelle mendimi perfundimtar as nga dijetaret. Secili dijetar , e ka dhene mendimin e tij duke u bazuar ne kushtet social-historike te kohes se tij dhe duke pasur parasysh edhe shkakun perse ka zbritur nje dispozite kur`anore.Autorja e shikon me kete kendveshtrim ( qe eshte i kundert me te timin ) , megjithate respektohet per ate qe thote.Dhe kini pak respekt per femrat se nuk jane burra qe ju mund tu drejtoheni me fjalor vulgar sikur ta kesh shokun apo vellaun tend. selam

  16. Eliza says:

    Po këta farë komentuesish ç’mall janë që s’u bëjnë sytë dritë aq sa të mos e shikojnë fare (po fare fare) se komentuesja s’është marrë asnjë çast me nikabin, as me perçen, as me çarçafin dhe as me hukmin e tyre në Islam, por me një të vërtetë të hidhur dhe të padiskutueshme: që xhemati i xhamive shqiptare ka zgjedhur të jetë antiestetik në çdo shfaqje personale e kolektive, duke nisur që nga ngjyrat e rrobave që vesh bashkë me stilin e tyre, e deri te “muzika” apo tallavaja që dëgjon e që i thotë kot së koti “ilahi”. Pastaj nëse ju e merrni si të vërtetë të padiskutueshme se nikabi s’mund të ketë estetikë, prandaj edhe ju duket sikur autorja është marrë me nikabin, kush jua ka fajin? Ajo s’thotë gjë. Po kundër shamisë së kokës, kush ju thotë se ajo ka shkruar diçka? Unë po shoh se ajo përshkruan vetëm faktin që asaj i pëlqen më shumë shamia e kokës që ka trashëguar nga gjyshja e vet sesa thasët bezhë me vrimë që vini në krye ca prej jush apo ca prej grave tuaja. Vetëm kaq. E ç’faj ka ajo që s’i pëlqen ngjyra e thasëve tuaj? Unë jam e sigurt se po ta shohë shaminë time, do ta pëlqejë, ndaj dhe nuk kompleksohem si ca këtu për ta ndier veten të përjashtuar prej autores dhe prej Ezanit që i jep autores të drejtën e fjalës, ndërsa ju lë të flisni e të broçkullisni pa doganë e pa censurë edhe ju. Autorja është e saktë dhe objektive. Mbi të gjithë, ajo s’e ka cenuar kurrë etikën duke përmendur emra, por ka goditur vetëm mendësi antiestetike që ajo i gjykon të papranueshme dhe për këtë është në të drejtën e vet. Ndërsa komentues si ky Islami dhe të tjerë që fshihen pas pseudonimesh, nuk merren me kurrfarë mendësie apo fenomeni, por merren drejtpërdrejt me autoren, e fyejnë personalisht atë dhe s’bëjnë asgjë tjetër, ndërkohë që s’merret vesh se ku u djeg e ku u kruhet miza nën kësulë (në mos nën ndonjë thes bezhë). Pse mërziten kur u thuhet se shamia e kokës (po të doni, edhe nikabi) duhet të ketë pa tjetër dimension estetik? Kaq të vetëdijshëm jeni se sa shëmtuar i vishni gratë tuaja apo sa shëmtuar visheni vetë? E nëse e keni këtë vetëdije, ndaluni së marri me autoren, por korrigjoni konceptet që keni për Islamin si fe e bukur dhe e lehtë dhe jo e shëmtuar dhe e vështirë. Ndërkohë, unë i jam mirënjohës Allahut që në Shqipëri qeverisin laikë e liberalë afetarë dhe jo myslimanë si ju, që s’do të ishte çudi të na linçonin të parave ne që s’e vëmë shaminë bezhë si gratë tuaja, por i qepim ndonjë lulkë e ornament në përpjekje për të qenë aq estetike sa na e lejojnë aftësitë dhe mundësitë. Korrigjoni veten dhe mos nxirrni njerëz nga feja e nga karakteri vetëm se thonë të vërteta që juve ju duken të hidhura.

    • Klodiana says:

      Esselamu alejkum. Desha te te kujtoja dicka:jo te gjithe myslimanet kane mundesi financiare te vishen bukur, me gusto, me rroba firmato, apo te shkojne te blejne abaja me lule te qendisura apo gure. Te pakten ne jemi deshmitare te abajave te qendisura qe erdhen para disa viteve ne shqiperi dhe qe shiteshin te nje dyqan afer Dine hoxhes, apo ne rruge te durresit; shiteshin me nje cmim te kripur qe xhepi nuk ua kishte per te paguar. sepse nese ka vajza te cilat kane sakrifikuar punen per hir te shamise dhe nuk kane te ardhura financiare per te blere dicka te bukur, jane pikerisht keto vajza qe ju po i ofendoni per mos pasje te estetikes ne paraqitje. Te ardhurat e tyre aq mbulojne sa te veshin nje rrobe te thjeshte , modeste.Pastaj ka edhe qe besojne te te veshurit thjeshte , ne menyre modeste; mendimin nuk do tua ndryshoni me zor. Ju e shikoni ashtu hadithin : Allahu eshte i bukur dhe e do te bukuren ; te tjeret e komentojne ndryshe. Aman ekziston edhe hadithi: Pasqyro ate qe ke.Dhe perderisa keta nuk kane te ardhura, cfare zbukurimesh me gure ne rroba kerkoni nga ata. Myslimanet ne Shqiperi, jane shtresa me e goditur ne drejtim te punesimit per femrat myslimane. Qe keshtu me mire, lereni kete muhabet; e dine ato ku u pikon catia, ku i kane hallet e tyre.

  17. ilir says:

    Eshte pak absurde se si te zbuluarat qajne hallin e te mbuluarave.
    Nje imami jone (hoxhe dibre) thote, subhanAllah atyre ju vjen keq per ne ndersa ne na vjen keq per ata.

    • dalan says:

      Ne qajme hallin e fese sone mer Lir, se po tallen mileti me ne dhe fene tone. Kujto pak sesi tha profeti kur Muadhi zgjati namazin me shume se c’duhet: “A do t’ua besh adhurimin te urryer njerezve?!”
      Ti harron qe me mungesen e hijeshise se nje pjese prej nesh, identifikohemi te gjithe dhe pasojat i vuajne me shume, pikerisht ata qe jane te integruar ne shoqeri. Ata jane qe i hane goditjet e para dhe me te forta te paragjykimeve, pasi ata jane ne kontakt me dynjane qe na rrethon. Ndersa keto motrat tona qe zgjedhin rehatin e grise se hirte dhe bezhes se dale boje te thaseve me vrime qe i quajne “dispozite e sheriatit”, nuk iu dhemb dhe aq fort ky muhabet, pasi i kane kontaktet me te kufizuara me shoqerine si pasoje e izolimit ku jetojne.
      Po ta kesh vene re, prononcimet publike per shamine, kane ardhur pergjithesisht nga ato vajza qe dine ta hijeshojne mbulesen e tyre. Kjo vjen sepse ato vajza jane me te integruara dhe kane mundesi dhe nevoje ta mbrojne zgjedhjen e tyre. Por atyre u duhet te ndeshen me shtimin e paragjykimeve te njerezve, qe vijne pikerisht nga shemtia qe deshmon pjesa tjeter. Keshtu qe atyre u behet barre shamia e ketij grupit te dyte te vajzave te mbuluara. Per kete arsye, shqetesimi eshte jo vetem legjitim, por tregon iman.

  18. lila says:

    Ludi, te falenderoj per kete shkrim. Na zgjove disi ndjesite dhe forcat se ndihemi teresisht te dorezuar para imazhit dhe trishtimit te gri-mive.

  19. Aisha says:

    Ludi, po te jete estetike ne permbajtje dhe jo thjesht ne fjale le te beje veprat e bukura dhe te madherishme qe i takojne cdo myslimaneje te devotshme, mbasi dihet qe nje veper vlen me shume se qindra mijra fjale.

    • dalan says:

      Aisha, me vjen keq, por sapo bere nje veper shume te shemtuar qe nuk mertion as ti afohet kurajes se autores per te shprehur te verteten qe ndjen ne menyre te hapur, te ndjere dhe te stilizuar ne menyren me te mire. Me vjen keq, por ngushtica ku je, te ben te paafte te ngrihesh ne nivelin e duhur te rrokjes se problemit. Duke qene e frustuar dhe e kallepizuar neper skema te ngurta modelesh te importuara nga kontekste te huaja kulturore qe na kane ardhur ne kete vend nepermjet rrethanave qe nuk dua te ndalem, e ke te veshitre te pranosh dhe respektosh, modele te tjera, te adaptueshme me mjedisin ku jetojme. Pikerisht per shkak te kesaj papaftesie, prodhon kete inkuzicion qe sapo shfaqe me dy rrjeshta. Dhe me e keqja eshte qe, perpiqesh qe, nepermjet perdorimit te paragjykimeve kolektive ku ti ben pjese, te asgjesosh dhe perjashtosh ate qe eshte e ndryshme nga ty, duke kaluar neper gjera personale, per ti perdorur ato si shantazh, ne menyre qe t’i zhvleresosh fjalen. Me vjen vertete keq per kete.

  20. fatma says:

    Selam te gjithe komentuesve myslymane dhe myslimane, mesoni te lexoni cdo shkrim duke menduar dhe ndjere njekohesisht.Kur te arrini kete nivel te larte mendor dhe ndjesor dhe te rilexoni shkrimin e lartpermendur te Ludi Camit do te kuptoni qe shkrimi eshte cinik dhe egoist.Lexuesit kane nevoje per shkrime humane dhe altruiste.Fatkeqesisht kane kohe te tepert te shkruajne individe qe permbajtesisht jane me gri-miu se kushdo qe shfaqet i tille formalisht.

    • dalan says:

      Sugjerimi im per ty fatma eshte, mesohu te lexosh e cliruar prej frustracioneve qe te bejne te ndjehesh e viktimizuar. Shkrimi, edhe sikur te jete cinik, eshte i vertete dhe e verteta eshte gjeja me e nevojshme per nje besimtar. Nese nuk ju vret syte shemtia, problemi eshte ne syte tuaj dhe jo ne gjuhen e atij qe kerkon hijeshi dhe dinjitet.

  21. arnaut says:

    Me vjen keq te pohoj se menyra si po zhvillohet diskutimi po behet pak qesharak. Disa ndihen te prekur nga mos-respekti ndaj nikabit qe duket se tregon autorja, e disa te tjere duket se po na japin leksione mode e estetike, pa na treguar konkretisht ndonje gje te bukur. Nese Ludi me shoqet e saj mendon se mund te prodhoje nje model me estetik te veshuri per femren myslimane shqiptare, atehere pse nuk dilni e hapni linjen tuaj te “fashion design” e u tregoni femrave myslimane me shembullin tuaj te mire se si mund te vishen me hijshem. Por edhe kjo do kishte vlere vetem nese behet me modesti e me respekt ndaj shijes se tjetrit, qe mund te jete e ndryshme nga e jotja. Ketu nuk po shoh aspak modesti nga partizanet e ngjyrave e te luleve. Nuk me duket se moda dhe estetika eshte dicka qe mund ti imponohet tjetrit me te bertitura, me zemerim e me mllef. Te bukuren duhet tja tregosh tjetrit dhe ai natyrisht qe do e perqafoje.
    Pastaj konteksti shqiptar eshte aq jo-fetar sa nje apo dy femra me nikab qe mund te shohi dikush ne rruge gjithe muajin nuk ja shemtojne apo zbukurojne islamin, ashtu si nuk ja shemtojne apo zbukurojne rrugen. Te pakten nje gje mund ta themi me krenari: motrat tona me nikabet e tyre te merzitshme zi, gri, e bezhe, po mbrojne nderin e moralin e tyre (jo se ato pa nikab nuk jane te moralshme) ne nje shoqeri qe po behet krejt e pamoralshme me shpejtesi marramendese e une me mire do preferoja te shihja ne rruge thesa me vrima se vrima pa thesa…

  22. adil says:

    nuk kam cti shtoj gjithe atyre gjerave qe u thane dhe nuk u thane ketu apo qe u nenkuptuan, por vetem nje kerkese estetike dhe etike islame dhe vellazerore dhe mirekuptuese kisha ndaj autores se respektuar dhe te gjithe atyre qe po mbrojne deri edhe fjaleformin qe ka perdorur zonja ne fjale, qe pertej thelbit te asaj qe ajo ka shkruar dhe qe me sa duket pergjithsisht eshte pranuar nga diskutantet te mos perdoren fjale te tilla si “thes” apo “gri-miu” apo “çadra apo thasë me nga një vrimë në mes” etj si keto sepse pervec nje artikulimi figurativ (qe nuk ka rendesi eshte i sakte ne realitet apo jo)mbartin qe percmim dhe tallje ne fund te fundit me nje veshje te pranuar fetarisht (nga ajo shumice qe e pranon)edhe pse jo estetike ne syte e njerzve te sotem. ju lutemi qe ketij shkirmi te qelluar dhe te bukur te mos i prishet hijeshia me nje artikulim te tille talles qe na pamje te jashtme nuk bie vetem mbi formen dhe ngjyren por edhe mbi permbajtjen. vete fakti qe shume komentues ketu e kane kuptuar keshtu nuk mund te justifikohet aspak me faktin se e ka pase apo jo ne qellimin e saj zonja autore. fjala apo shkrimi po doli nga njeriu mbart pergjegjesine e gabimeve qe ajo ka . ndaj une nuk po kerkoj te ndryshimin e tekstit ne fjale zonja mund ta rithote edhe nje here ate qe ka thene por pa perdorur ato fjale qe bne fakt mbartin konotacoine tallje, gje qe duke qene se ka te beje me dicka qe lidhet me fene eshte e kritikueshme dhe vec kesaj do te ngjalle neverine dhe refuzimin e atyre qe krtikohen. Allahu eshte i bukur dhe do te bukuren, Thote Profeti yne, dhe prej bukurise eshte edhe te shprehurit e kritkes pa nota tallje por bukur dhe me estetike, pa bere te ndjehet askush i tallur apo i fyer.

  23. birikino says:

    nuk kam asnje problem me autoren derisa meret me pershkrime vanitoze nostalgjike sendykesh, paçka se ne funksion te inekzistences estetike qe na ka karakterizuar qe pas revolucionit kinez.Ajo qe krijon kercitje dhe e kthen shkrimin ne nje manifest cinik dhe egoist me tone te pastra fashistoide eshte shnderrimi i estetikes se gjyshes ne kerthize kulturore dhe shembull ndjekje prej te gjitheve , sidomos prej verilindoreve te cilet permenden ne shkrim enkas krahas pizhamave spitalore. Autorja ka probleme edhe me gjakun e deshmoreve qe pavaresisht si rrodhen ngjarjet nuk kursyen as jeten e tyre per lirine e vendit nderkohe qe gjysherit e autores e mbase e kaluan duke bashkepunuar me okupatoret nazi-fashiste( shkrimi u prit me ovacione nga bejleret e blogut) apo ne rastin me te mire duke u rasallitur me hallva e bakllava e duke thene ” çer me duhet lufta mu mer lal”. Fatkeqesisht gjyshja ime spati senduk te me tregonte pasi shtepia ju dogj dy here prej nazisteve pse i kunati 17 vjeçar i ishte bere partizan.
    çudi si nuk i ka lene neveri estetike autores e kuqja e gjakut te kurbanit qe ju ther Lulzim Bashes mu ne mes te Tiranes?!
    Ne fakt as nuk e pres qe te ndodhe nje gje e tille ndersa autorja eshte keto momente duke lepire kockat e ketij kurbani.

  24. birikino says:

    arroganca e autores behet edhe me e madhe kur nuk denjon te replikoje me lexuesit por dergon police virtuale si Dalan Beu.

  25. dalan says:

    Arnaut, sinqerisht po me habisni me keto tjerrje pa lidhje muhabetesh. Ore, eshte shume e thjeshte ceshtja. Ka nje pjese te mire vajzash muslimane ne Tirane qe mbulohen ne menyre shume pa shije dhe pa estetike. Kete nuk ka bir nene qe mund te ma hedhe poshte. Te mos u sjell ketu fotografi konkrete pasi shkelim etiken e privatesise se te tjereve. Por eshte dicka qe te gjithe njerezit qe une njoh e konstatojne. Per me teper, problemi ketu qendron se kjo motivohet ne menyre ideologjike (them ideologjike, sepse per mua nuk ka asgje fetare ne nevojen per te eleminuar te bukuren).
    Ludi perpiqet t’u thote ketyre vajzave qe feja jone e vlereson te bukuren ndaj dhe duhet te perpiqen ta shohin kete problem me kujdes, pasi Zoti e ka bere mbulesen, jo vetem si filtrues te shikimeve epshore mashkullore, por edhe hijeshi dhe stoli per to. Patjeter qe ne reagimin e saj ka edhe indinjate, kritike dhe perdorim te disa metaforave qe synojne te prodhojne efektin e duhur per t’e stimuluar sensibilitetin ndaj ketij problemi. Por gjithcka eshte brenda etike, per sa kohe autorja godet problemin dhe jo njerezit qe i kane keto probleme.
    Cfare ka ketu? Ku eshte problemi? Edhe sikur ta kete gabim (qe qe nuk eshte absolutisht e vertete), tek e fundit njeriu shpreh ate qe ndjen dhe mendon dhe kjo eshte krejtesisht normale.
    Menyra sesi reagon nje pjese ketu, duke u hedhur shpuze, si ti kishte pickuar gjarperi, duke kaluar ne akuza personale pa lidhje, eshte krejtesisht e papranueshme. Kjo me ben te kuptoj edhe se perse keto vajza vishen ne kete menyre pa shije. Njerezit ashtu sic shprehen, pa shije dhe pa fisnikeri, ashtu edhe vishen, sillen, gjykojne. Patjeter, qe kjo menyre reagimi buron nga e njejta mendesi qe prodhon edhe ate menyre veshjeje.

    Te gjitha sterhollimet pa lidhje mbi nevojen per te ofruar stile veshjesh jane gjera pa kuptim. Autorja e shkrimit kerkon thjesht vemendje ndaj nevojes per ti dhene hijeshi zbatimit te nje urdherese hyjnore dhe nuk eshte ketu per te ofruar dhe imponuar dizenjime hixhabesh.
    Duhet te kuptoni qe ky muhabet nuk eshte diskutim mbi shije te ndryshme, por midis kerkeses per shije perballe nje modeli pa shije. Estetika nuk eshte nje fushe absolutisht relative. Brenda parimeve te se bukures, po, mund te kete relativitet shijesh, por nuk mund te kete barazi alternative midis te bukures dhe te shemtuares.

    Nga ana tjeter, biseda behet akoma me absurde kur behet krahasim midis mbuleses se vajzave muslimane dhe zhveshjes se vajzave jomuslimane neper rruge. Ne qofte se keni nevoje per nje dialektike te tille, qe te ngrohni sedren e lenduar nga evidentimi i shkretetires estetike te mjediseve tona, atehere po hapim nje hapsire kurative psikologjikisht per te ofruar terapi ne grup me qellim te rrisim vetvleresimin, por ky shkrim nuk ka lidhje me keto. Fakti qe sot ka gra qe bejne gjera te shemtuara nga ana etike, nuk justifikon gjymtimin tone estetik. Patjeter qe zhveshja eshte shume me e keqe sesa mbulimi pa hijeshi, por kjo nuk ka lidhje. Ajo qe Ludi Cami kerkon ne shkrimin e vet, eshte thjesht, qe feja jone te rezatoje hijeshi. Dhe kete e kerkon sepse tek mbulesa njerezit shohin fene dhe tek shamija bezhe e dale boje, e zbardhur nga dielli, apo ngjyre gri si asfalt rrugesh, njerezit perceptojne nje fe te shemtuar. Ludi kerkon hijeshi, sepse e kupton qe mbulesa nuk eshte thjesht eleminim i ekspozimit te pjeseve te trupit qe mbulohen, por mbi te gjitha eshte komunikim me njerezit ndaj te cileve paraqitemi. Dhe nje model pa shije, jo vetem qe nuk behet i pranueshem, jo vetem qe nuk terheq askend, por krijon neveri tek te tjeret. Per kete arsye, duhet te kuptojme qe keto modele qe nje pjese prej vajzave muslimane ofron, prodhon distancim prej fese, pikerisht duke i ofruar vlerat e tyre ne menyre te shemtuar.

    Kaq eshte muhabeti. Te gjithe reagimet e tjera i shoh si probleme te mendesise prej se ciles buron pjesa me e madhe e problemeve tona shoqerore.

    • Arnaut says:

      Dalan, e kuptoj shume mire cfare thua dhe jam dakort me analizen tende te shkrimit sepse ke kapur thelbin. Por problemi ndaj te cilit reaguan shume veta me siper, perfshi mua, nuk ka te beje me ndonje mentalitet mesjetar tonin, por thjesht me tonin abuziv te autores dhe tendin. Mu be sikur eshte krijuar befas policia e modes dhe do filloni tani te dilni ne rruge e te gjobisni ato motra qe i kane shamite e merzitshme. Kur del dikush e pretendon se vetem ata e kane kuptuar te bukuren e estetiken, po fare pa modesti ama, edhe sikur ajo e bukura e tyre te jete me e bukura e dheut, mua ajo me duket e shemtuar

      • dalan says:

        Arnaut, me siper t’u drejtova ty sepse te konsideroj nje ze te arsyeshem, por ne fakt nje pjese e mire e reagimeve ketu ishin gati-gati inatcore, dhe shume here me fodulle dhe cinike sesa ajo qe ata pretendojne se ekziston ne kete shkrim, madje disa prej tyre ishin te uleta nga ana etike. Nuk e di ku jeton ti, por une e ndesh shume kete fenomen (natyrisht autorja vete shme me teper, per shkak te kontakteve te shumta me keto vajza). Une nuk shoh ne shkrimin e znj. Cami kurrfare fyerje apo imponimi te shijeve te saj. Qellimi eshte vetem te ngreje nje shqetesim, duke kritikuar nje realitet, ne menyre qe te ndergjegjesoje motrat tona (ato qe duan te ndergjegjesohen), ta mendojne pak me shume kete problem. Diskutimi nuk eshte ceshtje shijesh. Ka vajza qe nuk e marin ne konsiderate estetiken, jo se kane shije te tjera nga ato te dikujt tjeter. Nuk e marrin sepse jetojne ne nje mjedis qe nuk e ka ne vemendje ta kultivoje te bukuren (natyrisht kultivimi i shijes ka te beje me qyteterimin, kulturen) por gjithashtu nuk e marrin sepse mendojne se eshte devotshmeri ta shmangesh ate.
        Natyrisht, te evidentosh dicka qe eshte joestetike do te projektosh nje imazh te shemtuar. Fakti qe dikush po identifikon mungesen e estetikes ngjall idene e fyerjes, por e shemtuara eshte e shemtuar, nuk ka pse te fyhet kush. Mbi te gjitha autorja nuk permendi as njerez konkret por fenomene. Ku eshte shkelja ketu? Nuk mendoj se nje censure e tille, qe do te konsideronte fyerje cdo kritike, do te ishte e shendetshme per shoqerine tone. Shkimi m’u duk, jo vetem shume i realizuar, por edhe i dobishem per problematiken qe ngre dhe per kete autorja duhet pergezuar.

  26. adil says:

    nuk e di pse nuk ka dale komenti qe shkrova, me sa duket me duhet te rishkruar perseri! ajo qe duket qarte eshte se i gjithe debati po zhvillohet pikerisht per pjesen e fundit te shkrimit te zonjes Ludi Cami dhe jo per pjesen e pare per te cilen te gjithe po bien dakord. madje une mendoj se ajo qe e shaktoj kete debat eshte menyra e fjale formimit te autores per te shprehur opinionin e saj karshi estetikes dhe formave te hixhabit (dhe jo nokabit sic gabimisht eshte kuptuar nha komentuesit) qe mbajne disa prej motrave tona. shikoni me kujdes sesi shprehet autorja:

    “veshja duhet të jetë sa më e shëmtuar dhe ngjyra sa më e errët.”

    le ti marrim pjese fjalet e saj ne analize
    pse te mos themi se qellimi i atyre motrave nuk eshte tek shemtia sesa tek fakti se hixhabi nuk duhet te jete terheqes dhe sa me modest. po ashtu pse te mos merret parasysh fakti qe dihet se shumica e muslimaneve aq e kane mundesine financiare, po ashtu pse te mos merret parasysh fakti qe ka te beje edhe formimi kulturor me orgjine rurale i shume prej motrave tona te mbuluara, mos harrojme se ata qe me se shumti mbushin xhamite ne Shqiperi jane pikerisht prej kesaj shtrese te shoqerise… pra mundoheni te gjeni nje justifikim per motrat tona dhe jo te trajtohen me te tilla nota negative.

    zonja e nderuar thote:

    “Në spektrin e të errëtave, të zgjidhen ato ngjyra me më pak jetë.”
    keto ngjyra zgjidhen me qellimin se ato bien me pak ne sy dhe qellimi i hixhabit eshte pikerisht qe te largoj shikimin

    zonja thote:

    “E zezë e shpëlarë, gri miu, jeshile petrolio, bezha e një palltoje të vjetër, blu mesnate dhe kafe e zbardhulët.”

    me vjen shume keq qe shprehet me fjale te tilla shume te renda dhe percmuese, tallese dhe ofenduese, nese vertete keto veshje i kane lene kete shije te pakten te shprehet me nje fjale formim me estetik dhe me etik karshi motrave te saj te nje besimi …kjo fjala “gri miu” i kalon kufijt e etikes dhe estetikes ne te shprehur, per te mos thene qe eshte edhe gjunah ta perdoresh per ato besimtare qe sido qe te jete sado e shemtuar qe te jete forma e asaj qe veshin para Zotit te tyre jane me ne rregull me veshjen qe Ai kerkon prej tyre edhe pse ska estetike per nje pjese sesa ndoshta edhe vete autorja (Allahu e falte)

    “Dhe këto janë taksative, aq sa të kujtojnë të kuqen e komunistëve edhe në dukje, edhe në mënyrën e imponimit.”

    une nuk kam degjuar kurre te thuhet apo te justifikohet kjo model veshje si taksative dhe nuk eshte e imponuar eshte me teper nje zgjidhje qe ato gra qe e veshin vete e kane sajuar dhe qe pastaj ndjekin njera tjetren per kete gje, kam frike se autorja kurre nuk ka hyre ne bisede me to dhe ti pyese, nese do ta bente kete do te shihte se shumica e tyre nuk e bejne kete per shkak te detyrimit apo se e konsiderojne ate forme apo ngjyre si taksative.. ndaj te gjykosh keshtu eshte veprim i nxituar.

    autorja e nderuar me pas thote:
    ” Kjo vlen edhe për sa i përket formës. Një stil i çuditshëm që të bën të shohësh çadra apo thasë me nga një vrimë në mes për të nxjerrë fytyrën”

    te gjithe komentuesit duke u bazuar ne kete tekst kane menduar se behet fjale per nikabin apo percen sic njhet ndryshe, ne fakt lexojeni me kujdes se ajo nuk thote per te nxjerre syte por per te nxjerre futyren, pra qe ti biem shkurt autorja e ka fajlen per ato hoxhabe qe kane model kaushi sic i quajne grate te cilat kane nj vrime ne kry nga ku nxirret fytyra, pra shiheni me kujdes se nuk flet per nikabin por per formen e hixhabit ku nxirret fytyra. kjo forme e hixhabit eshte shume e perhapur mes motrave tona ne shqiperi dhe natyrisht nuk e ka fjalen per nikabin gje qe shume shume rralle e sheh ne rruget e shqiperise.
    edhe ne kete rast menyra e shprehjes eshte percmuese dhe tallese duke perdor fjalen thes! ajo forme ka pikerisht ate qellim qe te krojoje nje mbulim sa me maksimal te trupit te femres ne menyre qe te mos duken format e trupit, pasi hixhabi nuk ais qellim thjesht mbulimin e flikeve me shami por edhe mbulimin e formave te trupit te femres, dhe ato per ta bere kete kane gjetur si te pershtatshme kete model, qe natyrisht e kane huazuar nga jashte dhe e kane qepur me mundesite qe kane dhe sic kane mundur brenda shqiperise.

    se fundi do ti lutesha zonjes autore me shume dashamiresi qe per te etikes dhe estetikes se sjelljes me motrat tona dhe me hixhabin e tyre te ndryshoj fjale formimet problematike qe po ngjallin kaq shume diskutime dhe te mos ia humbase shkrimit hijeshine per shkak te ketyre fjaleve. permbi formen artiskike letrare me e rendesishme eshte efekti negativ qe ato shkaktojne ndaj le te shprehet me bukur sepse Allahu e do te bukuren edhe ne fjale dhe shprehje.

  27. Ilda says:

    Pas shijes se mire qe me la, por edhe pas reflektimit te hidhur ne te cilin me nxiti shkrimi, me habiten reagimet agresive personale qe po shoh prej disa komentuesve. Permendjet e perseritura te “arrogances se autores” me kujtuan skecin e vjeter te Luftar Pajes “Xha Rrapi shfaq shenja arrogance” dhe me bene te qesh. Po se c’qenka edhe nje me “vetedije klasore” ketu, qe qenka ofenduar me shume prej talljes me ngjyren e “gjakut te deshmoreve” (ne fakt, kam idene se me shume i paska “kercitur” per ngjyren e pizhamave te pallateve), duke ngritur perfytyrimin e deshmoreve si revolucionare proletare e fshatare te bashkuar nen aleancen “draper e cekan” per te luftuar kunder borgjezise, kulakeve dhe bejlereve. Deri ketu, gjithcka ne rregull me logjiken revolucionare, po s’e kuptoj se c’do qe qan halle myslimanesh nje tip i tille qe ushqen urrejtje marksiste klasore kunder “bejlereve”, duke treguar asgje me shume se kompleks komunistoid plebenjsh! C’pune ka Islami me komunistlleqe te tilla? Se paku te kishte urtesine e xha Rrapit te skecit qe permenda, qe t’ia justifikonim “orrogancen”! Pastaj na paskesh dale edhe “kufizimi i rende ideor” – sipas qasjes marksiste, natyrisht – se mos estetika e gjyshes na u shnderrokesh ne kerthize kulturore per mbare dynjane! Ndersa “njemije lekeshi i luftes” (prej te cilit ka ende pasardhes qe lepijne vertet ndonje kocke) qe merrnin te mendermethenshmit veterane te LANÇ-it (“oturaku i partisë” u thoshte “bojaxhiu” dikur) justifikohej pikerisht me faktin e karakterit “nacional” te luftes se tyre; prape kerhtiza kulturore? Apo shyqyr qe krahas italianit e gjermanit, partizanet qe lane kasollet paskeshin luftuar edhe kunder bejlereve dhe me kete rast justifikohet cilesimi i luftes si lufte e drejte, ndaj edhe gjaku i tyre behet i barasvlefshem me gjakun e nje “deshmori te Revolucionit” ne Rusine e Leninit! Nejse, kujt i pelqejne njekohesisht edhe Marksi, edhe Muahamedi s.a.v.s., i ka problemet me veten, s’i ka me autoren. Ai a ajo le te thote c’te doje. Thjesht argeton dhe s’ben dot asgje me shume. Une jam plotesisht dakord me autoren per mungesen e shijes ne veshje te shumices se motrave tona dhe per imponimin e nje antiestetike ne veshje qe, mbi te gjitha, demton imazhin e muslimaneve dhe pengon qe vajza te tjera t’i afrohen Islamit dhe shamise. Vella Arnaut, ti e kishe thene mire ate punen e vrimes. Po pikeirsht kjo esht e keqja, qe ne grave s’na kane lene alternative tjeter pervec atyre te dyjave qe permend ti: ose thes me vrime, ose vrime pa thes. E une nuk dua te jem as thes me vrime, as vrime pa thes. Pelqej te jem nje grua qe i mundesohet te nderthure etiken fetare dhe estetiken shoqerore ne veshjen e perditshme. Prandaj e mbeshtes plotesisht autoren dhe shqetesimin e saj. Vella Adili ka te drejte qe habitet kur thote se s’ka mundesi qe te kete ndonje imponim per t’u veshur keq, sepse ai nuk ka qenë ndonjëherë “brenda”, pas perdes se dokut ne mafil, dhe s’i ka ndier te tilla presione. Vella Adili s’e di se sa vajza vijne ne mafil per Ramazan, rrine pak, tremben prej atyre qe degjojne e qe shohin, dhe pastaj ikin per te mos ardhur me, duke ua lene mafilin vetem atyre qe mund ta perballojne. Prandaj autorja ka te drejte qe nuk tregon asnje kompromis, por i thote gjerat ashtu siç i mendon, sepse ne kete menyre ajo zbaton porosine e shenjte te te Derguarit s.a.v.s. per te ndalur në mos me duar, se paku me fjale e me zemer ate qe e shohim se eshte e keqe dhe e papranueshme. Ndersa turpi dhe pergjegjesia para Zotit nuk i mbetet autores qe s’denjon te vije te beje sherr ketu, por u mbetet atyre qe sulmojne personalisht si ate, ashtu edhe te tjeret qe mendojne si ajo. Esselamu alejkum ue rrahmetullah te gjithe atyre qe e deshirojne paqen e Allahut dhe pershendetje revolucionare marksist-leninisteve!

  28. To' says:

    Besoj se te gjithe replikuesit ( dhe sidomos replikuesit e replikuesve te replikuesve ) duhet te mos harrojne per asnje cast qe jemi “miq”, perdorues te hapesirave te “ezani-t”. Si te tille, psh nuk e shoh fare problematike perdorimin e pseudonimeve ( perderisa “ezani” na pranon ) dhe me duket se edhe autorja e shkrimit shkruan vete me pseudonim, dhe tek e fundit mire ben ( pamvarsisht qe do doja ta dija si e ka perjetesuar emrin e gjyshes tek vetja apo femijet e saj ).
    Po keshtu, me duken te pavend analizat per autoren si individ, analiza qe mund te shkojne edhe ne lendime dhe i sherbejne debatit, sidomos kur jane thjeshte info se me sa senduqe e ka shtepine autorja, cfare ngjyre e mban shamine apo varietetin i kumbullave te mbjella nen dritare.
    Ajo qe ne duhet ti kthehemi gjithmone ne keto mini-analiza, eshte “ezani”, i cili si cdo mikprites i mire, kur servir dicka, e shoqeron me komentin e vet, psh “haje se e kam bere te mire”, “bujrum me cfare na ndidhet”, “kujdes mos thyesh dhembet” etj etj.
    Edhe ne nje postim timin qe ne fillimin e debatit, kam kerkuar qendrimin e “ezani-t” ndaj shamise, jo vetem si urdher fetar, po edhe si e mendon konkretizimin e ketij urdheri ne realitetin ku jetojme. Kjo nderhyrje e te zotit te shtepise, ne mbrojtje te se vertetes, eshte e detyrueshme per vete kuptimin qe mbart emri “ezan”, si edhe tematiken e shamise qe prek shkrimi.
    Te njejtit femije, nena i tha “bucko”, njerka i tha “barkderr”
    Ne pamundesi per te pare me syrin e nenes, te gjithe njerezit dhe fenomenet njerezore, vese dhe virtyte, raca dhe fe te ndryshme, te pakten te shikojme me syrin e nenes, fenomenet qe ndodhin brenda filozofise qe “ezani” i perket

  29. ilir says:

    Mire do ishte qe parimi i miqesise te mos ishte harruar qe ne fillim te shrimit, duke shmangur fyrjet dhe percimet per format e hixhabit dhe aftesite per te kombinuar veshjet.
    A nuk eshte e paket fyerja per te bere teologun nga pozitat e kengetares.

  30. redi says:

    selam
    pertej shkrimit te autores, i cili edhe mua me la nje shije te keqe ne fundin e tij; desha te ndalem te paragjykimi dhe deri diku intoleranca qe ekziston midis muslimaneve dhe ne vecanti ne mes grave te mbuluara apo jo, me nikab apo jo…
    kete gje e kam venen re ne shume ambiente te ndryshme dhe debati i polarizuar dhe plot pragjykime qe uzhvillua ketu e tregoi me se miri. si mund te pretendojme te kutptojne te tjeret shamine, kur jane vajzat me nikab te parat qe e percmojne ate (ato qe e mbajne), si mund te pretendojme qe njerezit qe na rrethojne te mos skandalizohen me nikabin, kur jane te parat vajzat besimtare me dhe pa shami qe nuk e shohin dot me sy ate…
    me shume se ky shkrim, komentet qe u bene ketu duhet te na bejne te rreflektojme per mungesen e tolerances qe ekziston mes nesh si besimtar ne rradhe te pare, me pas edhe ne shoqerine ku ne jetojme!

  31. Moza Ishes says:

    Ik, o Liro, mos u boni fare se keni lone nom tu ofendu tjetren kot! Ludin e njofim, biles familjarisht, jon te respektu e te neru ene gjithe xhemoti xhomise Kokonozit i do fort ene ate, ene te shoqin, ene ate gocen e vogel qe kon. Ludit ti i mer te ligat, se nuk osht kongtare qe ka dale me i mesu zotnise tate fene, po osht piktore qe ka dale me na kallxu se ca jon bojnat. Ka maru akademine e arteve tjetra. I tako me na i msu kto gjona. As s’ka prek e as s’ka sha njeri personalisht. Ka thone i menim. Kurse juve ktu meqe ju ka sha ka bojnat jeni bo sikur ju ka sha ka nona e ka fisi mare. E cka ktu per ta sha tjetren? Po ashtu me i kemi bojnat! Si halli! Bezh, zi e gri. Ene un pranej nuk vej shami, se me ato kaushat, carcafet e jorgonat qe na bini kom turp me dale n’rruge. Zoti m’falte se jom nona juj me mosh po qe bojnat i kini kot, kot fare i kini. Po Masnej ku dini gjo ju burrat i here, qe s’keni pa neihere se si perfolen grate pri grave n’xhemot me nerru icike formen e lidhjes hixhabit. Vec dini me bo sherr ktu kot. E per car? T’ishte se po i dilshit per zot shamise a makar nikabit hallall! Po po na i dilni per zot bojes gri e bojes bezh ene modelit kaush qe thote ai tjetri siper. Ah ju keni msu si ke ajo bejtja qe thojte nona ime, gjette rafmet

    Hafiz Llagom hafiz Dorac
    Njoni vidh qetri carac!

    Merni vesh ka feja ju gjasme! Ene kto qe vijn me na vu gjyja ekuiliber e me na thone se e kon fajin te gjithe jon kot fare, si Veli Rada kur lujte grekun qe thojte se zagari s’duhet te jete as i kuqi as bluja, po i kuqi me topi bluja. Hapni ore syte, shifni mire se s’ka thone gjo goca. As shamine s’e ka sha, as nikabin. Vec per boje ka fol. Pse ju paska desh vec me ju permen bojen per me ju qit bojen e me tregu se ca malli jeni? Ludit bravo i qofte, se na hapi syte ene inshallah po i hapen ene menjet miletit qe ta kuptojne ate qe ka shkrujt se Allahu osht i bukur ene e do t’bukren. Ene te veprojn me ket hadith e ti lojne llafet, se osht torb e faqja zeze. Ene po shof se ka mledh gati 60 t’pelqyme. Kjo trego qe ato qe lexojn e pelqejn jon mo shume se kto dy-tre qyqare ktu qe shajne ene qe rrezik jon po njoni qe shkru me turli soj emnash. Hajde me selomet!

    • Andia Alikaj says:

      Hahahaha! O Moza, je e madhe fare! Edhe shkrimi dhjete me yll! Taksirat per ndonje hoxhe pastiqeje qe e paska ngaterruar piktoren me kengetare dhe veten e ditkerka per teolog. E meqe paska rene fjala te kengetaret, per te qetesuar gjakrat, po ju pershendes te gjitheve me klipin e kenges (apo ilahise) “Smiraj srce moga”, te kenduar prej kengetares myslimane boshnjake Amela Krsic. Mos ngurroni ta shihni, se mbase ndonje meson edhe cdo te thote estetike e hixhabit dhe e kupton se autorja e shkrimit nuk ka faj: http://www.youtube.com/watch?v=LAMwbXDBy6M

      • admin says:

        Ej mire mer mire klipi e hixhabi e ku e di une, shkurt muhabetit mjaft bukur. Problemi ama, eshte se klipi ta heq trurin sa skematik qe eshte, islamizem pese leksh me misionarizem pese leksh. Keto lloj ndermarjesh per te sfidu ndaj stereotipet ndaj hixhabit, gruas myslimane etj, etj, me duken te deshtuara. Thjesht mendimi im ky, gjithsesi.

        • dalan says:

          Shume e vertete kjo, por shih, stereotipite jane te padurueshme kur vijne ne nje menyre te bukur, imagjino si duket kur ato vijne ne menre te shemtuar, te vrazhde, armiqesore dhe plot fanatizem, sic e verejme tek kategoria qe ka per objekt kritike ky shkrim!
          Problemi eshte se disa prej motrave dhe vellezerve tane e kane thartuar aq shume shijen neper diskutime te komplikuara mbi mesele te ndryshme te jurisprudences islame, shumica e te cilave pa lidhje me realitetin shqiptar, por te sposorizuara prej shoqata revolucionare qe na kane mbrojtur “sunnetin” pergjate tranzicionit 20 vjecar, saqe humbet cdo lloj orientimi dhe detyrohet ta beje te bardhen te zeze, e te zezen te bardhe, dhe madje te detyroje te gjithe te tjeret qe te beje kete rrokade etiketash mbi frekuencat e drites, duke kercenuar me perjashtim e denoncim kolektiv, kedo qe nuk i sheh gjerat me kete filter. Per kete arsye, njerezit detrohen tashme, ose te ruajne emrin (qe keta ta kercenojne me njollosje), ose mend e kokes.

          • Andia Alikaj says:

            Mirë, e pranoj. Nuk u ngrita dot edhe unë mbi mediokritetin e diskutimeve tallava. Ose edhe nuk e gjykova të arsyeshme të shkoj më larg se kaq. E kuptoj se finesa e artikullit meritonte më shumë, por komentet edhe një ilahi kaq skematike (por gjithsesi, interesante brenda skematizmit të vet) tepër e kishin. Atëherë zëreni se s’e postova. Po ju përshëndes me “Roadsinger”, nga Jusuf Islam (se mos ma ngatërroni me Sami Jusufin!): http://www.youtube.com/watch?v=h9cNzhy6TEw&ob=av2n Këtu s’ka skemë, por vetëm art deri në detaj. Të tjerat janë çështje preference.

  32. adil says:

    Profeti i Allahut ka thene: “Kush i beson Allahut dhe dites se fundit, le te flasë mire ose te heshtë”. kjo vlen per te gjithe pa perjashtim qe nga kreu i kesaj faqje deri tek cdo rresht i fundit qe do te shkruhet duke komentuar ketu.

  33. ilir says:

    Allahu te shperblefte e te gezofte Moza se na kenaqe vertet.
    Moter e nderuar, Andia, une jo vetem qe nuk jam teolog por dhe dije kam shume pak, vetem se per ate videon qe postove kam garanci te plote qe eshte harram dhe me qe jemi tek puna e teologeve, nqs gjen ndonje te tille qe e justifikon pershendetjen tende me ilahine me siper te kerkoj hallallin.

  34. Andia Alikaj says:

    E di se ka plot ne xhemat qe i quajne “haram me ixhma” gjera per te cilat s’ka pasur ndonjehere ixhma apo konsensus. Dhe per te sajuar ixhmane, dijetaret qe nuk kane qene pjese e asaj ixhmaje nuk i quajne dijetare, por “mendimtare” apo ndonje gje tjeter. Une thjesht s’jam me pjese e kesaj loje. Pavaresisht se c’thuhet andej nga “Dine Hoxha”, e lexoj Kardavin dhe te tjere si ai, e pelqej Ibni Hazmin e Kordoves dhe sidomos konceptet estetike te ketij te fundit (ketyre u duhet kerkuar hallalli, jo mua). Ne kendveshtrimin tim modest, ilahia mund te mos jete shume e arrire estetikisht dhe klipi mund te caloje pak ne veshjen e grupit te vajzave, por ceshtje te haramit e te hallallit ne kete mes eshte thjesht e kote qe te shtrohen. Per me teper ne menyre kategorike, me garanci te paqena. Ftoj serish sidomos ate qe jane te rinj ne besim qe ta degjojne ilahine dhe te mos “tremben” nga çudirat qe lexojne ne diskutimet tona. Me respekt dhe selame!

Post a Comment


 

 
 
 

Arkiva

Rregjistrohu me email

Enter your email address:

Delivered by FeedBurner