HISTORIA E NJË HISTORIE





Muhamed Asad

Shtëpia Botuese “Logos A” ka ribotuar librin “Rruga për në Mekë” të autorit Muhamed Asad, në një përkthim të ri. Libri është një autobiografi, e cila flet për udhëtimin shpirtëror të gazetarit Leopold Vajs, nga amullia shpirtërore e Evropës së viteve tridhjetë drejt nevojës për prehje shpirtërore, të cilën autori rrëfen se e gjen gjatë udhëtimeve të tij në Botën Islame me statusin e një gazetari politik dhe kulturor të “Frankfurter Zeitung” për Lindjen e Mesme. Autori, i konvertuar tashmë në Muhamed Asad rrëfen se si ai ka hyrë në zemrën e politikës së Lindjes së Mesme, dhe në atë që ai vetë e quan si më të çmuarën, në zemrën e Islamit dhe të trashëgimisë së tij kulturore e shpirtërore. Për një ide më të qartë rreth këtij libri, ne po botojmë pjesë nga parathënia e librit të shkruar nga vetë autori. 

E-zani

 

 

Nuk e pata menduar kurrë ta shkruaja këtë libër, pasi nuk më kishte vajtur kurrë mendja se jeta ime mund të kishte ndonjë interes të posaçëm për ndokënd tjetër përveç vetes sime. Por kur, mbas një mungese njëzetepesë vjeçare në Perëndim, erdha në Paris dhe mandej në Nju Jork në fillimin e vitit 1952, u shtrëngova ta ndryshoja këtë këndvështrim. Ndërsa shërbeja si Ambasador Fuqiplotë i Pakistanit në Kombet e Bashkuara, natyrshëm gjendesha nën syrin e publikut dhe u ndesha me një masë të madhe kureshtjeje nga miqtë dhe të njohurit e mi evropianë dhe amerikanë. Në fillim, ata gjykuan se rasti im qe ai i një “eksperti” evropian, i punësuar nga një qeveri lindore për një qëllim të veçantë, dhe se unë i isha përshtatur sipas leverdisë sime zakoneve të vendit që po i shërbeja; por kur veprimtaritë e mia në Kombet e Bashkuara e bënë të qartë se unë e identifikoja veten jo thjesht “zyrtarisht”, por edhe emocionalisht dhe intelektualisht me synimet politike dhe kulturore të botës myslimane në përgjithësi, ata mbetën disi të shtangur. Gjithnjë e më tepër njerëz zunë të më pyesin rreth përvojave të mia të kaluara. Ata mësuan se shumë herët gjatë jetës sime, karrierën e pata filluar si korrespondent i huaj për gazetat e Evropës kontinentale dhe, pas disa vjetësh plot udhëtime të dendura në mbarë Lindjen e Mesme, isha bërë mysliman në vitin 1926; se pas konvertimit tim në Islam, jetova për rreth gjashtë vjet në Arabi dhe se iu gëzova një miqësie me Mbretin Ibën Saud; se pas largimit nga Arabia, shkova në Indi dhe atje u njoha me të madhin poet e filozof mysliman dhe atin shpirtëror të idesë së Pakistanit, Muhamed Ikbalin. Ishte ky ai që pa kaluar shumë kohë më bindi të hiqja dorë nga planet për të shtegtuar në Turkestanin Lindor, në Kinë dhe në Indonezi, dhe të qëndroja në Indi për të ndihmuar në qartësimin e premisave intelektuale të shtetit të ardhshëm islam, i cili asokohe nuk ishte asgjë më tepër sesa një ëndërr në mendjen largpamëse të Ikbalit. Për mua, ashtu si dhe për Ikbalin, kjo ëndërr përfaqësonte një rrugë, ç’është e vërteta të vetmen rrugë, drejt një ringjalljeje të të gjitha shpresave të përgjumura të Islamit, krijimin e një entiteti politik të njerëzve të lidhur tok, jo nga prejardhja e përbashkët, por nga përkatësia e tyre e njëjtë në një ideologji të vetme. Për vite e vite me radhë iu kushtova këtij ideali, duke studiuar, shkruar dhe referuar, dhe me kohë fitova njëfarë emri si përkthyes i ligjit dhe i kulturës islame. Kur u themelua Pakistani në vitin 1947, unë u thërrita nga Qeveria e atij vendi që të ngrija dhe të udhëhiqja një Ministri të Rindërtimit Islam, e cila do të përpunonte konceptet ideologjike islame të shtetësisë dhe të bashkësisë mbi të cilat mund të konturohej organizmi politik i porsalindur. Pas dy vjetësh të kësaj veprimtarie jashtëzakonisht stimuluese, u transferova në Shërbimin e Jashtëm të Pakistanit dhe u emërova si Kreu i Seksionit të Lindjes së Mesme në Ministrinë e Jashtme, ku iu përkushtova forcimit të lidhjeve ndërmjet Pakistanit dhe pjesës tjetër të botës myslimane; dhe pas njëfarë kohe u gjenda në Misionin e Pakistanit në Kombet e Bashkuara në Nju Jork.

E gjitha kjo dëshmonte për shumë më tepër sesa një përshtatje për së jashtmi e një evropiani ndaj një bashkësie myslimane, ku atij i kish rënë rasti të jetonte: më fort, kjo dëshmonte për një shpërngulje të ndërgjegjshme e të çiltër të besnikërisë nga njëri mjedis kulturor në një tjetër, fund e krye të ndryshëm. Dhe kjo u tingëllonte mjaft e çuditshme miqve të mi perëndimorë. Atyre s’ua rrokte dot mendja se si një njeri i lindur e i rritur në Perëndim mund ta identifikonte veten kaq rrënjësisht, dhe në dukje pa asnjë stepje mendore të cilësdo natyre, me botën myslimane; si e kish pasur ai të mundur të këmbente trashëgiminë kulturore perëndimore me atë të Islamit; dhe ç’ishte ajo që e kish bërë të pranonte një ideologji fetare dhe shoqërore e cila – dhe këtë, me sa duket, ata e merrnin si të mirëqenë – ishte tej mase inferiore ndaj të gjitha koncepteve evropiane.

Po përse, pyesja unë veten, miqtë e mi perëndimorë, me kaq lehtësi, duhet ta marrin këtë si të mirëqenë? A ishte shqetësuar ndonjëherë vallë ndonjëri prej tyre të përftonte një tablo të drejtpërdrejtë të Islamit, apo mos ndoshta gjykimet e tyre ngriheshin mbi një grusht klishesh dhe nocionesh të shtrembra që u ishin përçuar nga breznitë e mëhershme? A kishte vallë të ngjarë që mënyra e vjetër greko-romake e të menduarit, e cila e ndante botën në grekë e romakë më njërën anë dhe në “barbarë” më anë tjetër, të ishte ende e rrënjosur aq thellë në mendjen perëndimore, saqë ajo të mos ishte e zonja të pranonte, madje as teorikisht, vlera pozitive në një gjësend tjetër që shtrihej jashtë orbitës së saj kulturore?

Që nga kohërat greke dhe romake, mendimtarët dhe historianët evropianë kanë pasur prirjen ta soditnin historinë e botës vetëm nga këndvështrimi dhe vetëm në termat e historisë evropiane të përvojave kulturore perëndimore. Qytetërimet joperëndimore hyjnë në tablo vetëm për aq sa ekzistenca e tyre, apo lëvizjet e veçanta brenda tyre, kanë ose kanë pasur ndikim të drejtpërdrejtë mbi fatet e njeriut perëndimor; dhe si pasojë, në sytë perëndimorë, historia e botës dhe kulturat e saj të larmishme s’janë në tërësi, në fund të fundit, asgjë më tepër sesa një histori e zgjeruar e Perëndimit.

Natyrisht, një kënd kaq i ngushtuar vështrimi është i shtrënguar të krijojë një perspektivë të shtrembër. I mësuar me vepra që e përshkruajnë kulturën e qytetërimit të tij apo që i trajtojnë problematikat e qytetërimit të tij në imtësi dhe me ngjyresa të gjalla, me pak më tepër sesa vështrime kalimthi aty-këtu ndaj pjesës tjetër të botës, evropiani ose amerikani mesatar i dorëzohet lehtësisht iluzionit se përjetimet kulturore të Perëndimit nuk janë thjesht më të larta, por të jashtëzakonshme, krahasuar me përjetimet e pjesës tjetër të botës; dhe si pasojë, mënyra perëndimore e të jetuarit është norma e vetme e vlefshme përmes së cilës mund të gjykohen mënyrat e tjera të të jetuarit – sigurisht, duke nënkuptuar se secili koncept intelektual, secili institucion shoqëror apo secili vlerësim etik që bie ndesh me “normën” perëndimore i përket eo ipso një rrafshi më të ulët të ekzistencës. Në gjurmët e grekëve e të romakëve, perëndimorit i pëlqen të mendojë se të gjitha ato qytetërime “të tjera” janë apo kanë qenë gjithë e gjithë eksperimente të qorrollisura në rrugën e zhvillimit të ndjekur në mënyrë aq të pagabueshme nga Perëndimi; apo, në rastin më të mirë (siç ndodh me qytetërimet e “paraardhëse”, të cilat i paraprinë atij të Perëndimit modern në linjë të drejtpërdrejtë), asgjë më tepër sesa kapituj të njëpasnjëshëm të të njëjtit libër, në të cilin Perëndimi përbën, sigurisht, kapitullin e mbramë.

Kur ia parashtrova këtë panorama një mikut tim amerikan – njeri ky me arritje të konsiderueshme intelektuale dhe me një prirje prej eruditi – fillimisht, ai u tregua disi skeptik.

“E vërtetë”, tha ai, “grekët dhe romakët e lashtë ishin të kufizuar në qasjen e tyre ndaj qytetërimeve të huaja: por a nuk qe ky kufizim pasojë e pashmangshme e vështirësive të komunikimit ndërmjet tyre dhe pjesës tjetër të botës? Dhe a nuk është kapërcyer vallë gjerësisht kjo vështirësi në kohërat moderne? Fundja, ne perëndimorët e kemi shqetësim në ditët tona atë që ndodh jashtë orbitës sonë kulturore. Mos vallë po harron morinë e librave mbi artin dhe filozofinë orientale që janë botuar në Evropë dhe në Amerikë gjatë çerekshekullit të fundit… mbi idetë politike që trazojnë mendjet e popujve lindorë? Sigurisht, një njeri, për të qenë i ndershëm, s’mund të mos e pikasë këtë dëshirë nga ana e perëndimorëve për të kuptuar se çfarë kanë për të ofruar kulturat e tjera.”

“Deri në njëfarë mase, ndofta ke të drejtë,” iu gjegja unë. “S’ka dyshim se botëkuptimi primitiv greko-romak s’është plotësisht në fuqi kohët e fundit. Ashpërsisë së tij i është mpakur fuqia – në mos për arsye të tjera, për shkak se më të pjekurit nga mendimtarët perëndimorë kanë ardhur duke u ndier përherë e më të zhgënjyer e skeptikë në lidhje me një mori aspektesh të qytetërimit të tyre dhe tani po fillojnë të hedhin vështrimin në pjesë të tjera të botës për të gjetur frymëzim kulturor. Te disa prej tyre po feks ideja se mund të mos ketë një libër dhe një histori të vetme të zhvillimit njerëzor, por plot të tilla: thjesht sepse njerëzimi, në kuptimin historik, nuk është një entitet i njëtrajtshëm, por më saktë një larushi grupesh me ide gjerësisht të papajtueshme sa i përket kuptimit dhe qëllimit të jetës njerëzore. Megjithatë, nuk ndiej se Perëndimi është bërë përnjëmend më pak denjues ndaj kulturave të huaja nga ç’ishin grekët dhe romakët: thjesht është bërë më tolerant. Kujdes, jo ndaj Islamit – por vetëm ndaj disa prej kulturave të tjera lindore, të cilat i ofrojnë një lloj joshjeje shpirtërore Perëndimit të uritur për shpirt dhe të cilat njëherazi janë fort të largëta nga botëkuptimi perëndimor për të parashtruar ndonjë sfidë të vërtetë ndaj vlerave të tij.”

“Ç’kërkon të thuash me këtë?”

“Po ja,” ia ktheva unë, “kur një perëndimor diskuton, le të themi, për hinduizmin apo budizmin, ai është gjithnjë i ndërgjegjshëm për dallimet themelore ndërmjet këtyre ideologjive dhe të tijës. Ai mund ta admirojë njërën apo tjetrën nga idetë e tyre, por natyrisht s’do ta merrte kurrsesi parasysh mundësinë për t’i këmbyer ato ide me të tijat. Për shkak se ai a priori e pranon këtë pamundësi, ai është në gjendje t’i sodisë këto kultura njëmend të huaja me gjakftohtësi dhe shpesh me vlerësim të përzemërt. Por kur vjen fjala tek Islami – i cili nuk është kurrsesi i huaj ndaj vlerave perëndimore, ashtu siç janë filozofia hinduse apo ajo budiste – kjo gjakftohtësi perëndimore tronditet, pothuajse pa dallim, nga një paragjykim emocional. Mos vallë kjo ngjet, them ndonjëherë me vete, për shkak se vlerat e Islamit janë mjaft të afërta me ato të Perëndimit, aq sa të përbëjnë një sfidë të mundshme kundrejt shumë prej koncepteve perëndimore mbi jetën shpirtërore dhe shoqërore?”

Dhe unë vazhdova më tej duke i treguar atij një teori që e kisha figurizuar ca vjet më parë – një teori që ndofta do të mund të ndihmonte për të kuptuar më mirë paragjykimin e rrënjosur thellë karshi Islamit, që gjendet kaq shpesh në literaturën Perëndimore dhe në mendimin bashkëkohor.

“Për të gjetur një shpjegim vërtet bindës të këtij paragjykimi,” thashë unë, “duhet hedhur vështrimi thellë në histori dhe duhet rrekur të kuptohet sfondi psikologjik i marrëdhënieve më të hershme ndërmjet botës perëndimore dhe asaj myslimane. Ajo çka perëndimorët mendojnë dhe ndiejnë në lidhje me Islamin sot, i ka rrënjët në mbresa që erdhën në jetë gjatë Kryqëzatave.”

Eca më tutje duke i kujtuar mikut tim, që vetë ishte historian, se ajo kishte qenë koha kur, për herë të parë që pas shekujve të errët që ndoqën shkatërrimin e Romës perandorake, Evropa po fillonte të shihte udhën e saj kulturore. Pavarësisht trashëgimisë romake pothuajse të harruar, letërsi të reja në atë kohë sa po nisnin të vinin në jetë në gjuhët amtare evropiane; të frymëzuara nga përvoja fetare e Krishterimit perëndimor, artet e bukura po zgjoheshin dalëngadalë nga letargjia e shkaktuar prej shtegtimeve luftarake të gotëve, të hunëve dhe të avarëve; një botë e re kulturore po ngrinte kryet nga brenda kushteve të ashpra të mesjetës së hershme. Pikërisht në fazën e saj vendimtare, skajshmërisht të ndjeshme, Evropa mori goditjen më të frikshme – në të folurën moderne, një “traumë” – në trajtën e Kryqëzatave.

Kryqëzatat ishin gjurma më e fuqishme kolektive mbi një qytetërim që sapo kishte filluar të bëhej i ndërgjegjshëm për vetveten. Për t’u shprehur historikisht, ato ishin orvatja më e hershme – dhe krejtësisht e arrirë – për ta parë vetveten nën këndvështrimin e unitetit kulturor. Asgjë e përjetuar më parë apo më pas nga Evropa nuk mund të krahasohet me entuziazmin që solli në jetë Kryqëzata e Parë. Një dallgë trallisjeje përmbyti Kontinentin, një ngazëllim që për herë të parë kaloi barrierat ndërmjet shteteve, fiseve dhe shtresave. Para kësaj kohe, kishin qenë frankët, saksonët dhe gjermanët, burgundasit dhe sicilianët, normanët dhe lombardët – një larushi fisesh dhe racash që vështirë se kishin diçka të përbashkët mes tyre pos faktit se pjesa më e madhe e mbretërive dhe e principatave të tyre feudale qenë mbetje të Perandorisë Romake dhe se të gjitha ushtronin besimin e krishterë: por te Kryqëzatat, dhe përgjatë tyre, lidhja fetare u ngrit në një rrafsh të ri, një kauzë e përbashkët për të gjithë evropianët pa dallim – koncepti politiko-fetar i “Botës së Krishterë”, i cili nga ana e tij i dha jetë konceptit kulturor të “Evropës”. Kur Papa Urbani II, në fjalimin e tij të famshëm, në Klermont, në nëntor të vitit 1095, i nxiti të krishterët të ngriheshin në luftë kundër “racës së ligë” që mbante Tokën e Shenjtë, ai shpalli – pas gjase, pa qenë as ai vetë i vetëdijshëm – aktin themeltar të qytetërimit perëndimor.

Përvoja traumatike e Kryqëzatave i dha Evropës ndërgjegjen dhe unitetin kulturor; por po kjo përvojë ishte e destinuar tash e tutje të ofronte atë ngjyresë të rreme më të cilën Islami do të paraqitej para syrit perëndimor. Jo thjesht sepse Kryqëzatat donin të thoshin luftë dhe gjakderdhje. Aq shumë luftëra janë zhvilluar së pari midis kombeve, dhe mandej janë harruar, dhe aq shumë armiqësi, që në kohën e tyre dukeshin të paçrrënjosshme, janë shndërruar më vonë në miqësi. Dëmi i shkaktuar nga Kryqëzatat nuk qe i kufizuar në një vringëllimë armësh: mbi të gjitha, ai ishte një dëm intelektual – helmimi i mendjes perëndimore kundrejt botës myslimane nëpërmjet një shtrembërimi të qëllimshëm të mësimeve dhe idealeve të Islamit. Sepse nëse thirrja për kryqëzatë do të duhej të ruante vlefshmërinë e saj, Profeti i myslimanëve duhej të damkosej, prej nevojës, si Antikrishti, ndërsa feja e tij të përshkruhej me shprehjet më të ndyra si burim imoraliteti dhe shthurjeje. Ndodhi në kohën e Kryqëzatave që nocioni absurd se Islami është fe e sensualitetit të ashpër dhe e dhunës së vrazhdë, e respektimit të ritualit e jo e dëlirësimit të zemrës, hyri në mendjen perëndimore dhe u ngulit atje; dhe ndodhi atëherë që emri i Profetit Muhamed – i njëjti Muhamed që kishte ngulur këmbë që ndjekësit e tij të respektonin profetët e feve të tjera – u shndërrua me përbuzje nga evropianët në “Mahaund”[1]. Epoka, kur shpirti i hulumtimit të pavarur mund të ngrinte krye, ishte deri në atë kohë mjaft e largët në Evropë; ishte e lehtë për fuqitë e asokohe të mbillnin farën e errët të urrejtjes për një fe dhe një qytetërim që ishte aq i ndryshëm nga feja dhe qytetërimi i Perëndimit. Ndaj, nuk ndodhi aspak aksidentalisht që e zjarrta “Chanson de Roland”, e cila përshkruan fitoren legjendare të Botës së Krishterë ndaj “paganëve” myslimanë në Francën jugore, u hartua jo në kohën e betejave në fjalë, por tri shekuj më vonë – pra, pak kohë para Kryqëzatës së Parë – duke u shndërruar menjëherë në një lloj “himni kombëtar” të Evropës; dhe as nuk ndodhi rastësisht, që kjo epikë luftarake shënoi fillimin e letërsisë evropiane, për dallim nga letërsitë e mëhershme lokaliste: sepse armiqësia ndaj Islamit ngrihej mbi djepin e qytetërimit evropian.

Do të ngjante si një ironi e historisë që fyerja e lashtë perëndimore kundër Islamit, e cila në zanafillë ë qe fetare, do të duhej të vazhdonte në mënyrë të pavetëdijshme edhe në një kohë kur feja ka humbur shumëçka prej forcës së saj imponuese mbi njeriun perëndimor. Kjo, megjithatë, nuk është dhe aq befasuese. Ne e dimë se një njeri mund të humbasë krejtësisht dogmat fetare që i janë ngulitur atij gjatë fëmijërisë, por gjithsesi, ndonjë emocion i veçantë i lidhur me ato dogma mbetet i fuqishëm, në mënyrë irracionale, përgjatë gjithë jetës së tij të mëpasshme –

“ – dhe kjo,” përmbylla unë, “është pikërisht ajo që i ndodhi atij personaliteti kolektiv, të quajtur qytetërim perëndimor. Hija e Kryqëzatave vozit përmbi Perëndimin dhe sot e kësaj dite; dhe të gjitha reagimet e tij karshi Islamit dhe botës myslimane bartin gjurmë të qarta të asaj fantazme kryeneçe…”

Miku im ndenji i heshtur për një kohë bukur të gjatë. E kam ende para syve figurën e tij të gjatë e të hollë që endej lart e poshtë nëpër dhomë, me duart e futura në xhepat e xhaketës, duke tundur kryet, a thua në mëdyshje, dhe që më në fund tha:

“Ndofta ka diçka në këto që ju thoni… vërtet, mund të ketë diçka, ndonëse nuk jam në pozita për ta gjykuar “teorinë” tuaj tani në çast… Por sidoqoftë, nën dritën e asaj që sapo ju vetë më thatë, a nuk e kuptoni se jeta juaj, që juve ju duket kaq e thjeshtë dhe e pandërlikuar, duhet t’i duket mjaft e çuditshme dhe e pazakontë perëndimorëve? Vallë, a nuk mund të ndani, ndoshta, disa nga përvojat tuaja me ta? Përse nuk e shkruani autobiografinë tuaj? Jam i bindur se ka për të qenë magjepsëse për t’u lexuar!”

Duke qeshur, iu përgjigja: “Epo, ndofta mund ta bind veten të largohem nga Shërbimi i Jashtëm dhe të shkruaj një libër të tillë. Fundja, të shkruarit është profesioni im i hershëm . . .”

Gjatë javëve dhe muajve që pasuan, përgjigja ime si me të qeshur e humbi pa e kuptuar aspektin e shakasë. Zura të mendoja seriozisht në lidhje me hedhjen në letër të historisë së jetës sime dhe duke ndihmuar kështu, sado që në masë të vogël, në heqjen e perçes së rëndë që ndan Islamin dhe kulturën e tij me mendjen perëndimore. Rrugëtimi ime drejt Islamit kishte qenë në shumë mënyra unik: s’isha bërë mysliman sepse kisha jetuar për një kohë të gjatë në mesin e myslimanëve. Përkundrazi, kisha vendosur të jetoja në mesin e tyre ngaqë pata përqafuar Islamin. A nuk do të kontribuoja më tepër, duke u përçuar përvojat e mia vetjake lexuesve perëndimorë, për një mirëkuptim të ndërsjellë midis botës islame dhe asaj perëndimore, sesa ç’mund të bëja duke vijuar të mbaja një pozitë diplomatike e cila mund të përmbushej po aq mirë nga bashkëvendas të tjerë të mi? Në fund të fundit, çdo njeri i mençur mund të ishte ministër i Pakistanit në Kombet e Bashkuara – por sa njerëz ishin të zotë t’u flisnin perëndimorëve rreth Islamit ashtu si unë? Isha mysliman – por isha edhe me origjinë perëndimore: ndaj edhe mund të flisja gjuhët intelektuale si të Islamit, ashtu edhe të Perëndimit . . .

Dhe kështu, aty nga fundi i vitit 1952, unë dhashë dorëheqjen nga Shërbimi i Jashtëm Pakistanez dhe fillova të shkruaja këtë libër. Në është aq “magjepsës për t’u lexuar”, siç parashikoi miku im amerikan, këtë s’di ta them. Unë s’munda të bëja asgjë më tepër sesa të rrekesha së gjurmuari në kujtesë – me ndihmën e vetëm ndoca shënimeve të vjetra, bocave të shkëputura ditari dhe disa prej artikujve gazetareskë që pata shkruar asokohe – fijet e pleksura të një zhvillimi që shtrihej përgjatë shumë viteve dhe nëpër sipërfaqet e gjera të hapësirave gjeografike.



[1] Emri i Profetit Muhamed, i tjetërsuar veçanërisht në letërsinë mesjetare evropiane, në një lojë fjalësh në të lindur nga bashkimi i fjalës “hound” (zagar, langua) me parashtesën “Ma”, pa ndonjë kuptim të posaçëm kjo e fundit (shën. i përkth.).

Comments

  • Nje liber qe dikur e kam lexuar me nje fryme. Ka qene i vecante ne literaturen islame te botuar ne shqip. Ajo c’ka ka patur vertet nevoje duket te jete realizuar me kete perkthim te ri.Pune e cmuar!

  • Nje liber qe ja vlen ta lexosh sidomos tani pasi perkthimi i Arjol Gunit ne veshtrimin tim eshte shume i mire. Zoti ja shperblefte te autorit te librit per vlerat qe na ka lene, botuesve dhe perkthyesit.

  • Eshte vertet nje liber i cmuar. Sqima e autorit vertet kerkon te kembengulet ne mjeshterine e perkthimit. Uroj per botimin e shpresoj te kete qasjen e duhur me qashterine e penes se Asadit.

  • Your email address will not be published. Required fields are marked *