e-zani

Në ethen kombëtare të ditëve të fundit për ndarjen e autorizimeve për monumente me rastin e jubileut të pavarsisë së vendit, historiani ideologjik Pëllumb Xhufi dha një intervistë në Shqip ku ndër të tjera thotë:

 

 “….Promovohen figura pashallarësh, bejlerësh, krerësh fisesh, të lidhur materialisht e shpirtërisht me sundimin osman dhe anashkalohen apo edhe sulmohen përfaqësuesit e klasës së re të idealistëve, intelektualëve e patriotëve rilindas, ata që sollën idetë, që dhanë rrugëzgjidhjet dhe që falën jetë e pasuri për të realizuar Shqipërinë e pavarur e sovrane. Pra, i bëhen hozanara asaj elite politike, të korruptuar e antikombëtare, që për 500 vjet u shkri me pushtetin dhe administratën osmane e që s’bëri asgjë për vendin e vet, duke nënshkruar dorëzime qytetesh, dhënie koncesionesh, falje territoresh, krijime federatash serbo-shqiptare apo greko-shqiptare. Shembulli i Esad Pashës duhet të tronditë gjithkënd, por ky s’është i vetmi. Fryhet tej çdo mase figura e Ahmet Zogut, mikut të Serbisë, shitësit të Shën Naumit, vrasësit të Luigj Gurakuqit, Hasan Prishtinës e Bajram Currit dhe, në fund, ikësit të madh. Çohen në piedestal lloj-lloj klerikësh katolikë, ithtarë të Shqipërisë së “kantoneve”, deri edhe frati-kuisling Anton Harapi dhe lihen në heshtje e harresë Ndre Mjeda, Dom Nikollë Kaçorri dhe një armatë e tërë katolikësh, që vunë bazat e shtetit unitar e shekullar shqiptar, që nga Vaso Pasha, Hil Mosi, Nikollë e Mirash Ivanaj. Heshtet për Papa Kristo Negovanin, për At Stath Melanin, për Petro Nini Luarasin…”

 

Pavarësisht se Xhufin e zë inati me shumë figura të përmendura nga Berisha, përfshi “frati-kuisling Anton Harapi,” blogu i M. Nanos citonte këtë fragment dhe i kish vendosur këtë titull:

Figurat historike të “listës Berisha”, Xhufi flet për “përzgjedhje të mirëllogaritur” filo-osmane.

Historiani ideologjik Xhufi mund të jetë duke ricikluar ekon e luftës së klasave në një klimë mbarë-kombëtare paniku nga neo-osmanizmi me shtysën e mirënjohur të goditjes së Berishës si “filo-islamik.” Por këtu po sjellim një ushtrim të mundshëm teksti shkollor për t’u zgjidhur nga z. Xhufi: hiq të gjithë bejlerët e pashallarët nga lista e aktivistëve që bënë të mundur pavarësinë e Shqipërisë dhe shiko kush mbetet. Mund të fillohet nga Ismail BEJ Vlora. Të jemi të qartë: jo se nuk bëhet dot kjo gjë dhe anashkalimi i figurave të rëndësishme nga familjet e mëdha shqiptare e osmane në memorien historike është dokumentuar ndërkaq, por nuk e dimë se sa respekt për veten si historian do i mbetej z. Xhufi.

Një artikull i Alfred Lela me titull “Po Dom Nikoll Kaçorrin zotërinj,” na bën të qartë logjikën e filtrave të sipas të cilave përceptohen vlerat e kontributit historik:

Nëse cilësinë e përcaktojmë edhe me anë të krahasimeve, mund të thuhet pa ngërç se Nikollë Kaçorri i rri fare mirë rendit të parë të burrave të mëdhenj ku qeveria ka futur Mbretin Zog, Ismail Qemalin dhe Hasan Prishtinën. Ai, pa ndonjë zoritje, edhe simbolikisht, edhe kulturalisht, pozicionohet më afër Panteonit Shqiptar, nëse do të imagjinonim një të tillë, sesa tri propozimet e tjera, megjithë respektin për ta, përkatësisht: Abaz Kupi, Muharrem Bajraktari dhe Bahri Omari. Ndoshta Kryeministri, ashtu si për monumentin e Kongresit të Lushnjës, i cili është propozuar të vendoset në qytetin ku u zhvillua takimi, ka ndërmend shtatore lokale për Kupin, Bajraktarin e Omarin. Imzot Kaçorri, m’anë tjetër, e meriton shtatoren e tij në kryeqytet, dhe kjo për disa arsye. Ai përfaqëson atë kulturë oksidentale prej së cilës në 45 nga 100 vite pavarësi ne u ndamë përdhunshëm nga regjimi komunist. Gjithashtu, përfaqëson komunitetin e martirizuar të klerit katolik. Në fund, por jo më pak të rëndësishme, kryeministri Berisha duhet të gjejë dy pika përkitjeje me Imzot Kaçorrin. Nëse prifti katolik është firmëtar i Deklaratës së Pavarësisë, z. Berisha është firmëtar i themelimit të Partisë Demokratike, të parës forcë antikomuniste në vend dhe, padyshim, një nga ngjarjet kulmore që shenjojnë harkun e triumfeve përgjatë 100 vjetëve të Shqipërisë së mëvetëshme. Përveçse firmëtarë, ata janë edhe kolegë: njëri zv/kryeministër dhe tjetri kryeministër në kabinetet që kanë qeverisur këtë vend.

Për të mos thënë atë tjetrën, se, si potencë kulturore dhe idealiste, burra si Dom Nikollë Kaçorri i gjen vetëm te kisha (në kuptimin që janë ndër varre, për të shmangur çdo keqkuptim).

Pa keqkuptime fare, a janë figura myslimane, klerikësh, firmëtarësh të deklaratës së pavarësisë, më pak të merituara për nderim meqënëse, në fjalët e gjykimin e Lelës “përfaqëson atë kulturë oksidentale prej së cilës, në 45 nga 100 vite pavarësi, ne u ndamë përdhunshëm nga regjimi komunist.” Ky lloj pretendimi i monopolizimit të pretendimit “të potencës kulturore” apo dhe “të persekutimit nga komunizmi” nga vetëm një bashkësi fetare duhet ta adresojmë ndashëm, dhe mendoj se kërkon të adresohet gjerësisht e sa më parë. Por këtu na vlen të vëmë në dukje se atribuimi i vlerave jo vetëm sipas kontributit, por duke theksuar identitetin fetar, ku disa fe e bashkësi fetare konsiderohen më të merituara se sa disa të tjera, është në kundërshtim të plotë me frymën e kohezionit si bashkësi kombëtare që kërkon të mëtoj jubileu i pavarsisë. Sigurisht kjo nuk do të thotë që Dom Nikoll Kaçorri nuk meriton të përkujtohet nga populli të cilit i dedikoi përkushtimin e tij, por do të thotë se figurat historike nuk meritojnë më shumë apo më pak respekt në varësi të fesë të cilës i përkasin.

Comments

  • Edhe mua me pati bere pershtypje shkrimi i Xhufit si shkrim tipik komunist e anti-fetar. Ndersa qendrimi i Leles dhe perpjekja e vazhdueshme e elitave katolike shqiptare per te paraqitur intelektualet e hershem katolike si te vetmit mbartes te qyteterimit Evropjan ne Shqiperi te hap barkun.

  • Keta tregojne hapur se nuk kane asnje kerkese per objektivitet. Nuk ka rendesi se kush, si dhe pse e shpalli pavaresine. Nuk ka rendesi se kush ka luajtur rol me te madh e kush me te vogel ne shpalljen e pavaresise, ne formimin e kombit dhe shtetit shqiptar. Na duhet te perzgjedhim disa, mbi disa te tjere. Dhe kriteret e perzgjedhjes jane interesat e sotme ideologjike e fetare. Njeri perzgjedhe ata qe jane me afer komunizmit, si pinjoll i nenshtruar i familjes diktatoriale qe eshte, ndersa tjetri perzgjedh vetem katoliket, si fondamentalist katolikocentrik. Dukshem, per asnje prej tyre nuk ka rendesi e verteta, apo atdheu. Atdheu eshte ne sherbim te ideologjise apo fese. Atdheu perdoret ne funksion te tyre dhe patriotizmi eshte ne kete rast vetem instrument.

  • Abaz Kupi, Muharrem Bajraktari dhe Bahri Omari jane figura te neperkembura gjate 50 viteve. Ekziston nje repertor i gjere epitetesh negative te sajuar nga regjimi mbi personazhe te tilla.
    Mendoj se qellimi kryesor i propozimit te tyre eshte pikerisht persekutimi i padrejte. Ndersa, nga ana tjeter, Nikolle Kaçorri nuk ishte ne listen e zeze te komunizmit, megjithese mbahej ne hijen e kujteses. Njezet vitet e fundit eshte bere mjaft ne funksion te respektimit te plote te kesaj figure te rendesishme. Sikur Leles do t’i interesonte seriozisht objektivizmi atehere duhet t’i shtone listes te pakten edhe emrin e Vehbi Dibres, por duke qene se ai e shikon Evropen permes dritareve te Shen Pjetrit natyrisht qe nuk do te presim me teper. Shtojme ketu edhe faktin komik qe Lela krahason Kadarene me Skenderbeun duke u nisur nga titulli “Atlet i Krishtit” qe te Kadare shnderrohet ne “Eunuk i haremit te rradhes”.

    Nga ana tjeter, ne kete shkrim Xhufi nuk duket i angazhuar fetarishr, porse vahzdon me kokefortesi te mbroje disa mesime historie te shkollave 8-vjeçare te kohes se Xhaxhit. Ai akoma mendon se Shen Naumin ishte thjesht akt tradhetie. Atehere, çfare duhet te themi per Skederbeun qe “tregtoi” Krujen tek Napoli apo – per nje “rroge” vjetore – disa rrethina te Shkodres tek Venediku? Sikur te mos ishim i vetmi vend i fshatit ballkanik qe nuk guxon akoma te kritikoje heroin kombetar, megjithese jemi vendi qe me shume se te tjeret – perjashto Slloveni e Kroaci – pretendon se i perket kultures perendimore, Xhufi nuk do te kishte as material racional per t’iu qasur historise ne ate menyre.
    Une nuk e di te kete ndonje historian italian te niveleve “oborrtare”, si Xhufi, qe konsideron kalimin e Nices (vendlindja e Garibaldit) dhe Savojes (prejardhja e familjes mbreterore italiane) nen suzerenitetin francez si tradheti e Kavurit, Garibaldit dhe Viktor Emanuelit.

    Per sa i perket figurave te tjera qe ai promovon duhet thene se e meritojne panteonin mitologjik, edhe pse Vaso Pasha adhurohet tashme prej dekadash: eshte si te thuash Ismail Qemali. Sic duket beu qe nuk i pelqen Xhufi eshte akoma Ahmet Zogu, megjithese ta cilesosh Zogun si osman eshte sikur te thuash se Kadare eshte musliman. Nese e shqetesojne titujt, edhe tek lsita e Xhufit ka nje pasha e nje bej. Dy me te neperkemburit e asaj liste ne te gjitha regjimet jane Hasan Prishtina e Ndre Mjeda, ku i pari, nese nisemi nga perceptimi klasik i shqiptarizmit, perben mbase te vetmin misherim te idealeve shqiptariste tek nje intelektual i atyre viteve.

  • Ky Lela eshte i madh fare. Ta nderojm pak me shume Kacorrin, thote, se ka qene katolik.
    Arsyeja: Sepse, katoliket jane europiane dhe jane kleri i persekutuar.
    E para, historia behet sipas oreksit fetar: Nuk ka rendesi se kush e ka kontributin me te madh per pavaresine, por ka rendesi cfare feje ka pas ai qe e ka dhene kete kontribut.
    E dyta, sipas ketij, katoliket qenkan perendimor ndersa muslimanet e ortodokset jo. Dmth, Don Nikolle Kacorri eshte me perendimor se Faik Konica, apo Ismail Qemali.
    E treta, sipas ketij, vetem katoliket jane kler martir. Te gjithe ata klerike muslimane, suni apo bektashi, madje edhe ortodokse, qe jane pushkatuar, internuar, burgosur e persekutuar, nuk hyjne ne llogari qe ta konsiderojme klerin e tyre martir. Nuk di nga i gjen te dhenat Lela se kleri katolik eshte persekutuar me shume nga ai musilman, por sido qe te jete, nese do t’a vleresonim historine me ndonje diference te vogel perqindjeje, per te thene se kush eshte kleri i persekutuar (kleri martir), atehere do te kishim te drejte pa medyshje fare te thonim sot, se muslimanet jane themeluesit e kombit dhe shtetit shqiptar. Kete mund ta themi se perqindja e muslimaneve ne shpalljen e pavaresise eshte dominuese. Madje ndonjehere katoliket jane futur ne strukturat e qeverise se pare, thjesht qe te kene diversifikim fetar. Pra nemermjet nje diskriminimi pozitiv. Keta ekstremistet katolike, i perdorin statistikat vetem kur iu leverdisin.
    Logjike banale!

  • Sigurisht qe ceshtja nuk eshte se cfare thote nje punonjes gazete si Lela qe ka kohe qe riciklon materiale njeanesisht te ngarkuara fetarisht, por tek riciklimi i tezave qe kane vite qe perseriten prej emrash me te medhenj se ai i Leles si Kadare etj. Sigurisht qe keto teza duhen dekonstruktuar dhe treguar agresiviteti kuptimor qe permbajne. Por, duhet vene ne dukje se Kadareja me shoke mund te kene te drejte jo ne gjykimin dhe ne propaganden qe percjellin, por ne friken qe kane ndaj paragjykimeve evropiane ndaj popullsive qofte kulturalisht myslimane, e ne kete rast duhet adresuar premtimi evropian per ngritjen e nje bashkesia mbi-racor, mbi-etnik, e mbi-fetar. A eshte Evropa cfare thote se eshte dhe si bashkesi myslimane ne Evrope cfare reperkursionesh ka kjo per ne, si navigohet prezenca jone komunitare ne mes paradokseve evropiane dhe menyres se si perkthehen ato ne kete rrenzen tone provinciale qe eshte Shqiperia post Konferences se Londres

  • Your email address will not be published. Required fields are marked *