toleranca fetareRezart Beka

Në këtë artikull do të shqyrtojmë tre tekste, të marra përkatësisht një nga Dhiata e Vjetër, një nga Dhiata e Re dhe një nga Kurani. Këto tekste rrëfejnë respektivisht historinë e mikpritjes së Abrahamit për mysafirët e panjohur (engjëjt), mikpritjen e centurionit për Jezusin dhe mikpritjen e të moshuarit për Moisiun pas arratisjes së këtij të fundit nga qyteti ku ai jetonte. Në pikëpamjen tonë këto tekste përbëjnë tre paradigma të mikpritjes në fetë abrahamike dhe tregojnë rëndësinë e saj për botëvështrimin etik dhe fetar të ithtarëve të këtyre feve. Në vijim do të ofrojmë disa reflektime në lidhje me këto tekste.

Abrahami dhe engjëjt

(Zanafilla 18:1-19a)

Historia qe kemi marrë në shqyrtim gjendet jo vetëm në tekstin biblik, por edhe në atë kuranor. Në të dyja këto tekste tregohet se Abrahami priti në tendën e tij tre të huaj. Ai tregon hapje ndaj këtyre vizitorëve pa i kushtuar vëmendje ose pa qenë i shqetësuar për origjinën apo besimin e tyre. Si në tekstin Kuranor, ashtu edhe në atë biblik, Abrahami i solli të huajt brenda tendës së tij, i përfshiu në një rreth mëshire dhe preokupimi njerëzor dhe i ushqeu me ushqim e mirësi. Ai gjithnjë i priste të huajt në tendën e tij në mënyrë të padiskriminuar dhe kjo ishte një pjesë përbërëse e jetës së tij. Në fakt në librin e Zanafillës lexojmë se «po rrinte në derë të tendës» teksa «ishte pika e zhegut» (18:1). Sipas disa midrashimeve (komenteve hebraike) Abrahami po rrinte në hyrje të tendës për të pritur të huajt. Tenda ishte e hapur nga të dyja anët, në mënyrë që ai të shihte vizitorët nga çdo drejtim që ata mund të vinin, dhe fakti që ai ishte duke pritur në pikun e zhegut ndonjë të huaj që mund të kalonte rastësisht, e jo në freskinë e tendës së tij, është një provë për qendërsinë e mikpritjes në jetën e Abrahamit.

Zakonisht priremi të mendojmë se duke pritur një të huaj në të vërtetë jemi duke i bërë një nder atij, por fjalët e Abrahamit në 18:3, «Imzot, nëse kam ndonjë farë rëndësie para syve të tu, mos kalo pa hyrë te shërbëtori yt», tregojnë se mysafirët e huaj përfaqësojnë «vizitën e Zotit» në shtëpinë e tij dhe se ata po i bënin një nder Abrahamit duke pranuar mikpritjen e tij dhe jo e kundërta. Kjo është një perspektivë radikale që tregon rëndësinë e mikpritjes si një virtyt abrahamik.

Ndryshe nga Kurani, në historinë e Abrahamit të rrëfyer në librin e Zanafillës ka një ndërthurje ose ndërveprim ndërmjet të huajve (engjëjve) dhe Zotit. Në versetin nr. 1 lexojmë se «Zoti iu duk Abrahamit te Qarret e Mambres» dhe menjëherë, tek verseti nr. 2, «Si i çoi sytë përpjetë, i pa tre burra në këmbë pranë tij».  Në këtë tekst është e vështirë të dallosh ndërmjet Zotit dhe miqve. Në njëfarë mënyre mysafirët e huaj përfaqësojnë Zotin; miqtë (engjëjt) dhe prania hyjnore janë sinonime. Mund të themi se duke u ofruar mikpritje të huajve, Abrahami ishte duke i ofruar “mikpritje” Zotit; tek i huaji ne mund të shquajmë gjurmën hyjnore. Duke i ofruar shoqëri të huajit ne jemi duke i ofruar “shoqëri” Zotit, ndonëse pa e diktuar këtë. Hapja, mirësia dhe dashuria që Abrahami tregoi ndaj të tjerëve mund të kuptohet pikërisht në këtë kontekst. Mikpritja është një mundësi për të dalë jashtë vetes sonë dhe për të hyrë në një marrëdhënie me të tjerët, duke i pranuar ata ashtu siç janë në tendën tonë. Në këtë mënyrë ne do të evitojmë prirjet egoiste të vetes sonë dhe do të hyjmë në një marrëdhënie miqësie dhe mikpritjeje me të tjerët – në këtë mënyrë ne do të hyjmë në marrëdhënie me vetë Zotin. Kësisoj, në fytyrën e tjetrit, të huajit, përmes mikpritjes ne mund të shquajmë “fytyrën” e Zotit.  Kjo është arsyeja përse mikpritja është një virtyt i rëndësishëm në fetë abrahamike.

Rasti i Lutit e tregon këtë më mirë se çdo histori tjetër. Ajo është e ngjashme me atë të Abrahamit: njësoj si ky i fundit edhe Loti, pasi ishte në kërkim të të huajve, i gjeti ata dhe i priti në shtëpinë e tij, por rasti i tij ka një tjetër element shtesë, atë të mbrojtjes së miqve me çdo kusht. Kur populli i tij u mblodh për të abuzuar seksualisht me miqtë e tij, Loti u tregua i gatshëm të jepte gjithçka, madje edhe dy vajzat e tij, në mënyrë që të shpëtonte miqtë e tij prej të keqes. Historia e Lotit (Zanafilla 19:4-9) tregon rëndësinë e mikpritjes, ajo nuk është thjesht një akt mirësjelljeje që mund të braktiset me shfaqjen e vështirësisë së parë. Siç e shpjeguam edhe për rastin e Abrahamit, mikpritja është një virtyt themelor i natyrës njerëzore, të presësh të huajt dhe t’i mbrosh ata do të thotë të mbrosh dashurinë për të tjerët dhe rrjedhimisht edhe dashurinë për Zotin.

Jezusi dhe Centurioni

(Mateu 8:5-13)

Ky tekst i Dhiatës së Re nuk flet për Abrahamin dhe, më shumë sesa një tekst rreth virtytit të mikpritjes, ai është një tekst që flet për shërimet e mrekullueshme të kryera nga Jezusi. Megjithëkëtë, jemi të mendimit se në të mund të pikasim disa elementë të mikpritjes të cilat nuk mund t’i ndeshim tek historia e Abrahamit apo Lotit. Në paragrafët në vijim do të japim leximin tonë personal të kësaj historie dhe do të përpiqemi të sqarojmë mënyrën se si kjo histori mund të hedhë dritë mbi temën e mikpritjes.

Historia e treguar nga Mateu në Ungjillin e tij është një dialog ndërmjet Jezusit (hebreut) dhe një centurioni (pagani romak). Centurioni është përfaqësuesi i të huajve ose mysafirëve dhe Jezusi i mikpritësve. Ndërsa në historinë e Abrahamit, Zoti është identifikuar deri diku në figurën e vizitorëve, të mysafirëve, këtu Zoti identifikohet në figurën e Jezusit i cili konsiderohet hyjni nga ungjillori. Ndërsa në historinë e Abrahamit ky i fundit tregoi hapje ndaj të huajve, këtu është i huaji që tregon hapje karshi Jezusit, duke e ftuar atë në shtëpinë e tij dhe duke e pranuar atë dhe misionin e tij, ndonëse ai nuk ishte pjesë e besimit që Jezusi predikonte. Në këtë histori centurioni mbështetet tek tjetri, i huaji, dhe i kërkon Jezusit që ta ndihmojë atë në lidhje me sëmundjen e shërbëtorit të tij. Centurioni pagan tregon mikpritje ndaj Jezusit, jo vetëm një mikpritje materiale, por edhe mikpritje zemreje (besimi).

Pasi vërejti këtë veprim Jezusi pohoi se «shumë do të vijnë nga Lindja e nga Perëndimi e do të ulen në tryezë me Abrahamin, Izakun e Jakobin në Mbretërinë e qiellit» (v.11). Këtu kemi një përmendje të qartë të Abrahamit. Jezusi është duke thënë që centurioni do të jetë pjesë e Mbretërisë së qiellit, së bashku me Abrahamin dhe pasardhësit e tij. Ai do të jetë pjesë e mbretërisë sepse njësoj si Abrahami edhe ai kërkoi për të huaj, tregoi hapje ndaj tjetrit, e pranoi atë (Jezusin) siç ishte në vetvete dhe falë marrëdhënies me të gjeti Zotin. Për këtë arsye ai do të jetë pjesë e Mbretërisë së qiellit, i ulur në të njëjtën tryezë me Abrahamin. Kjo ulje në tryezë me Abrahamin të sjell ndërmend uljen e engjëjve me Abrahamin në tryezën e tij. Në të njëjtën mënyrë edhe centurioni do të lejohet të ulet me Abrahamin, Isakun dhe Jakobin në Mbretërinë e qiellit, sepse njësoj si ata ai ka përmbushur virtytin e mikpritjes që e dërgoi atë drejt besimit dhe së fundmi drejt Zotit. Por për ata që pretendojnë se janë pjesë e familjes së Abrahamit, por nuk ndjekin shembullin e tij, Jezusi thotë: «ndërsa bijtë e Mbretërisë do të hidhen jashtë në errësirë, ku do të jetë vaj e kërcëllim dhëmbësh» (v. 12).  Ata nuk do të jenë pjesë e Mbretërisë sepse nuk e kanë përjetuar mikpritjen, për këtë arsye ata nuk mund të përmbushin dy urdhërësat kryesore: ato të dashurisë së Zotit dhe fqinjit. Kjo sepse, siç e kemi thënë më lart, mikpritja është një element i rëndësishëm i urdhëresës për të dashur të tjerët dhe se përmes të tjerëve mund të dalim jashtë egoizmit vetjak dhe të zgjerojmë horizontet tona. Tek të tjerët mund të pikasim dhe vlerësojmë “gjurmën” e Zotit, tek fytyra e tjetrit mund të shohim “fytyrën” e Zotit dhe të përmbushim dashurinë për Të. Kësisoj, ai që nuk realizon mikpritjen e ka të pamundur të përmbushë urdhëresat për të dashur Zotin dhe fqinjin dhe rrjedhimisht ai “do të hidhet jashtë në errësirë”.

Në fund të kësaj historie na thuhet se ndodh një shërim i mrekullueshëm dhe skllavi i centurionit shërohet si shkak i qëndrimit mikpritës dhe besimit të shfaqur nga centurioni pagan. Kjo na shtyn të reflektojmë disi. Edhe në historinë kuranore dhe biblike të Abrahamit në fund të saj ndodh një mrekulli: Sarës e cila ishte në moshë të thyer dhe shterpë i premtohet një djalë, ndërsa në historinë e Lutit ndodh mrekullia e shpëtimit të tij dhe atyre që besuan tek ai nga ndëshkimi hyjnor. Të gjitha këto ndodhi të mrekullueshme janë të lidhura me mikpritjen. Skllavi rifiton shëndetin, Sara pjellorinë, dhe Luti shpëtimin e familjes së tij (me përjashtim të gruas jobesimtare) nga ndëshkimi që kaploi popullin e tij.

Në ofrimin e mikpritjes ndodh një përmbysje e çuditshme. Mikpritësi, i cili fillimisht i bën një nder dhe dhuratë mysafirit, përfundon duke qene i bekuar nga ky i fundit. Mikpritja është një hapje ndaj tjetrit, një akt vetëdhurimi që nuk merr parasysh ngjyrën, origjinën apo besimin e tjetrit. Përkundrazi, është një pranim i tjetrit ashtu siç është në vetvete, një ndërlidhje e sinqertë me tjetrin. Për këtë arsye ajo është universale dhe pjellore. Në kultivimin e mikpritjes ne kultivojmë dashurinë për fqinjin dhe rrjedhimisht edhe për Zotin, kjo është arsyeja përse historitë e marra në shqyrtim përfundojnë me mrekulli që flasin rreth rikthimit të shëndetit (skllavi), dhënies jetë pas shterpësisë (Sara) dhe shpëtimit prej gjëmës (Lotit). Këto janë frytet e mikpritjes. Tekstet duket se thonë se në vetëdhurim (përmes mikpritjes) ka jetë dhe shpëtim.

Moisiu dhe i moshuari

(28:21-30)

Ndryshe nga të gjitha tekstet e marra në shqyrtim deri më tani, në këtë pasazh kuranor ne gjendemi përballë historisë së një profeti (Moisiu) i cili, pasi arratiset nga vendi i tij (Egjipti), sepse kishte vrarë gabimisht një banor të vendit, gjen mikpritje te një burrë i moshuar. Ndërsa në historinë e Abrahamit kemi një profet që pret në shtëpinë e tij miq të huaj, këtu jemi përballë historisë së një Profeti që pritet mik nga një i huaj. Nëse do ta vërejmë me vëmendje këtë histori, ashtu siç paraqitet në Kuran, do të shohim se ajo përmban elementë shumë të rëndësishëm për temën tonë.

Në pasazhin kuranor pohohet se, pasi Moisiu vrau pa dashje një njeri dhe kryetarët e qytetit po mbanin këshill për ta vrarë atë, ai e braktisi qytetin duke qenë në një gjendje frike dhe vigjilence dhe e luti Zotin e tij që ta shpëtonte atë nga populli zullumqar (v. 21). Kështu, këtu gjendemi përballë një situate turbullimi, vuajtjeje dhe mundimi si dhe një kërkese për shpëtim. Pas braktisjes së vendit të tij dhe endjes nëpër shkretëtirën e Medjenit, Moisiu i kërkoi Zotit që ta orientonte atë drejt rrugë së drejtë (v. 22). Këtu Moisiu është i huaji që mbështetet tek Zoti për shpëtimin e tij. Pasi ndihmoi pa pagesë dy vashat për t’u dhënë ujë kafshëve të tyre, Moisiu iu lut Zotit duke thënë «o Zoti im, unë kam nevojë për çdo gjë që të më japësh» (v. 24) dhe Zoti iu përgjigj lutjes së tij duke i bërë të mundur mikpritjen në shtëpinë e një burri të moshuar, babai i dy vajzave. I moshuari i besoi Mosiut (të huajit), ai e mirëpriti atë me zemër të bardhë, ndonëse ai nuk dinte asgjë për të. I moshuari është trupëzimi i virtytit të mikpritjes pavarësisht nga origjina, ngjyra apo besimi, një mikpritje që e pranon tjetrin ashtu siç është.

Pas kësaj mikpritjeje të ngrohtë, Moisiu i tregoi të moshuarit tërë historinë e tij dhe ai i tha «mos u frikëso, sepse ke shpëtuar prej një populli keqbërës» (v. 25). Kjo është përgjigja e lutjes së Moisiut i cili iu lut Zotit që ta shpëtonte prej popullit zullumqar (v. 21). Vetëm pasi përjetoi mikpritjen, Moisiu u konsiderua i sigurt dhe i shpëtuar. Këtu mikëpritja merr një tjetër element shtesë, jo vetëm atë të pranimit të tjetrit ashtu siç është në vetvete, por edhe atë të dhënies strehim dhe mbrojtje të huajve, duke u ofruar atyre një vend për të shpëtuar prej armiqve. Versetet 26-28 na rrëfejnë se i moshuari i ofroi për martesë Moisiut një prej vajzave të tij, si edhe i ofroi punësim. Të gjitha këto kishin si synim që Moisiu të qëndronte në shtëpinë e tyre. Në këtë rast mikpritësi jo vetëm që pret dhe pranon një të huaj, por ai shkon edhe më tej, duke i ofruar atij mundësinë që të jetë pjesë e përhershme e jetës së mikpritësit. Këtu mikpritja arrin kulmin e saj. Ashtu siç Loti ishte i gatshëm t’i jepte dy vajzat e tij turmës së zemëruar, me kusht që ata t’i linin të qetë miqtë e tij, këtu i moshuari i ofron Moisiut një prej vajzave të tij në mënyrë që ta bëjë Moisiun pjesë së jetës së tij. Këtu mikpritja është transformuar në një bashkëjetesë të përhershme. Ajo është një virtyt që i dërgon njerëzit drejt mirëbesimit ndaj të tjerëve, dhe dëshirës për t’i integruar ata në jetët e tyre.

Verseti nr. 30 tregon se si Zoti iu shfaq Moisiut pas një peme duke i thënë: «O Moisi, në të vërtetë, Unë jam Allahu, Zoti i botëve». Kjo ngjarje është një nga ndodhitë më të rëndësishme në historinë e shenjtë dhe në tekstin kuranor ajo është e lidhur qenësisht me historinë e mikpritjes që i moshuari i ofroi Moisiut. Nëse do t’i hedhim një vështrim të shkurtër historisë, do të shohim se në të ekziston një dinamikë e brendshme. Në fillim të saj ne kemi një profet që është i frikësuar dhe i çorientuar (v. 21). Ai i kërkon Zotit shpëtim dhe orientim (v. 22) dhe Zoti e përmbush dëshirën e tij përmes mikpritjes që i moshuari nga Medjeni i ofron atij. Butësia, mirëbesimi, mirësia dhe bujaria e të moshuarit e siguruan Moisiun nga çdo e keqe. Në këtë mënyrë ai shpëtoi nga populli zullumqar (v. 25). Ky ishte një hap i domosdoshëm për Moisiun në mënyrë që të merrte shpalljen madhështore të vetë Zotit në mal. Përmes pranimit dhe hyrjes në jetën e mikpritjes, Moisiut iu bë e mundur të merrte shpalljen e Zotit e cila është jetë dhe dritë. Njësoj si në historitë e tjera ku realizimi i mikpritjes solli si rezultat rikthimin e shëndetit, dhënien jetë të një fëmije, një jete të re, këtu përvoja e mikpritjes solli si rezultat shfaqjen e Zotit dhe shpalljen e Tij.

Të gjithë këta elementë të shqyrtuar deri tani tregojnë rëndësinë e virtytit të mikpritjes në fetë abrahamike. Të gjitha fetë monoteiste e shohin mikpritjen si një pjesë përbërëse të botëvështrimit të tyre dhe si një kusht për të përmbushur urdhëresën për të dashur fqinjët tanë. Të gjitha ato njohin tek Abrahami modelin dhe paradigmën që mishëron më mirë se kushdo tjetër virtytin e mikpritjes. Në një interpretim personal mund të themi se tre figurat engjëllore të ulura në tryezën e Abrahamit (siç rrëfehet në historinë e lartpërmendur) mund të shihen si përfaqësuese të Hebraizmit, Krishterimit dhe Islamit. Për sa i përket mikpritjes të tre ato janë nën tendën e Abrahamit duke bashkëndarë virtytin e mikpritjes. Tre figurat engjëllore mbeten ende personalitete të ndara, por falë mikpritjes ato ndajnë të njëjtën tryezë të kryesuar nga patriarku Abraham. Kështu, mikpritja mund të shihet si një mënyrë e të shprehurit të dashurisë që gjendet në traditën hebraike, të krishterë dhe islame. Ajo mund të ofrojë një pikë kyçe nga e cila mund të dalë në pah një etikë e përbashkët reciprociteti. Praktika e mikpritjes ofron mundësinë e të qëndruarit besnik ndaj urdhëresës së dashurisë dhe respektit ndaj fqinjit, e cila është kaq e rëndësishme në të tre fetë abrahamike.

 

Comments

  • “FETE ABRAHAMIKE”?!
    Pse, tre fe kishte IBRAHIMI A.S? ,Sigurisht qe jeni te vetedijshem se kto tre fe nuk jan te gjitha monoteiste, perndryshe nuk do ishin tri po nje. Pra kontradikta e ktij emertimi me realitetin eshte po aq kontradiktore se qasja e intenca e kti jmesazhi te dhene ne kte shkrim me prioritetin DARURI (patjetersueshem), te cilin e dikton realiteti ne teren. Nevoja qe te spikaten NDRYSHIMET esenciale ne AKIDE (Kredon) te ktyre feve, dy sajesa e nje e VERTET, ndryshime kto, mosnjohja e te cilave nga shum MUSLIMAN i ka len pa kryekapitalin -ISLAMIN.

    • Paaftesia per te folur nje gjuhe tejxhematore te ben te strukesh ne guacken e nje rrethi fare te ngushte e te izoluar njerezish. Termi fe Abrahamike, eshte nje term i mirenjohur tashme qe perpiqet te vecoje tre fete e medha te njerezimit, si te vecanta, si fe te nje niveli tjeter, e mbi te gjitha me nje burim te perbashket. Kete gje e ben edhe Zoti ne Kuran. Te krishteret dhe hebrenjte jane grupet fetare te konsideruar te vecante per muslimanet, me te cilet na lejohet te martohemi, te darkojme e te kembejme pa hezitim cdo te mire njerezore. Vete Islami ka dalluar te krishteret dhe hebrenjte nga idhujtaret e mosbesimtaret, duke i futur ata ne nje kategori te vecante.
      Por pertej kesaj, ne nje gjuhe me universale, krishterimi dhe judaizmi konsiderohen fe monoteiste. Vete te krishteret dhe Judaistet e konsiderojne veten e tyre monnoteiste, pavaresisht se ty e mua nuk na bind teoria e trinitetit psh. Trinia per te krishterin perben nje Zot te vetem, e kjo e ben te jete nje fe monoteiste, sepse beson e adhuron nje Zot te vetem.
      Ti mund te mos jesh dakort per konceptin qe ata kane per Zotin, por nuk mund te thuash se krishterimi nuk eshte fe monoteiste. Mbi te gjitha, gjuha duhet te rrahe drejt kuptimeve universale dhe nuk ka kuptim te shfaqim arrogance prej budallai qe te ruajme me kokefortesi termat qe duam ne per te tjeret.

  • Gjuha Alban perdoret per komunikim e kesisoj, fete abrahamike ka kuptim e meret veshe prej shumekujt e pra fraza qe ti problematizon e kryen funksionin e vet pa problem fare. Ti nuk je I detyruar te meresh me nje gjuhe qe nuk te kumton gje por te sikletos.

  • “fete abrahamike ka kuptim e meret veshe prej shumekujt”-Tani me thuaj kte kuptim qe “merreshka vesh prej shumkujt” qe ta marr vesh edhe une ,nese ke guximin.Gjithashtu keni thene:”kryen funksionin e vet “- me thuaj kte funksion qe ta kuptoj edhe unë-perndryshe un mbetem me iden se funksioni qe un kuptoj nga kjo gjuhe eshte funksioni I nje fushate djallezore te filluar nga figura eminente qe udheheqin (apo me mir qe tiranizojn ) muslimanet ,fushat per”bashkimin”,”tolerancen”,”kuptimin”- nderfetar te ktyre feve “abrahamike”-argumento se jam gabim ,dhe ne nuk “sikletosemi” ne kemi GIRE -xhelozi per fe,bile ne luftojm per te mbrojt kuptimin e fes me shum se luftojm per te mbrojt fen (muslimanet) siç bën SELEFI.

  • Ju Dorian keni propbleme serioze konceptuale,keni thene:
    “Termi fe Abrahamike, eshte nje term i mirenjohur tashme qe perpiqet te vecoje tre fete e medha te njerezimit,”-pra e keni then edhe vet “tashme”-qe te le te kuptosh se esht term I sajuar frik,dhe si I till esht I gabuar e joreal per kto arsye:nuk ka perligjeje nga vet ALLAHU ne kuran,pra askund Allahu sju referohet me kte emertim por me emrin Ehlul kitab,jehud,nesara ,pastaj vet marrja e kti profeti si indeksim I ktyre tri feve eshte gjithashtu absurd,pra pse bash ABRAHAMI,ai nuk esht I vetmi te cilin e pranojn te tri fet,pra ka qindra profet ne “tora” te cilet nuk I mohon as islami e as krishterimi,do thuash ishte stergjyshi I atabeve e jehudeve njekohesisht-kjo kurr ska naj rendesi ne korelacion fetar,krishteret ne kte kontekst skan ludhje me te ,pra e vetmja gje me te cilen ABRAHAMI spikatet eshte realizimi I teuhidit me dy komponentat kruciale:kuffer bi TAGUT-theu statujat dhe me spikatjen e MIQËSIMIT E ARMIQESIMIT PER FE,gjera kto tedyja qe kto dy fet e tjera skan kurgje nga kjo tradit,praktik.Pra ai mbetet figur ekskluzive e ISLAMIT e cila fig. Misherohet me te. Dhe poashtu nuk esht e vecanta e ktyre tri feveve termi “e medha” -budizmi e hinduizmi jan poashtu mbi miljardeshe-pra keni potencu mir kur keni then fe me nje burim te perbashket (edhe pse as kjo nuk esht shum e persjtatshme-sikur implikon se qe te trija kan mbet po me ate burim vetem-ALLAHUN,kurse dihet se burim I ktyre dy tjerave esht dora e njeriut te cilen e MALLKOI Allahu ne kuran)
    Dheeee kur I vecoji Zoti kto dy ne kuran nga mushriket duhet ve theksin te koncepti I LUFTES ndaj tyne si KUFFAR -term ky I cili kumbon ma shpesh e ma qart kur flitet per ta -pra raportet AKIDEOLOGJIKE E POLITIKE me ta se sa raportet e fikut,dhe te paret thirren ne fe para se te luftohen kurse mushriket luftohen pa patalajmrim (sipas shumices ulemave)-kte duhet mesu muslimaneve .
    “Vete te krishteret dhe Judaistet e konsiderojne veten e tyre monnoteiste, pavaresisht se ty e mua nuk na bind”-TAMAM PUNA ME NA BIND.Pra marrja ne konsiderat se cka e quajn ata veten e jo ate konsiderat qe kishte ALLAHU ,Profeti s.a.s si dhe ulemat mbi ta esht kulm I I njorances.Pra Allahu kurr nuk aprovoi pra referenca me emra te shpifur si krishter e jehud nga allahu ka per qellim te dallimit te ktyre mushrikeve (ska dyshim kta I shoqerojn Allahut ne pushtet -duke then ai ka BIJ,nese kjo sa shirk ather sdi cka a shirku pos kesaj?!)-dallim si mushrik qe rrebeloheshin e vritnin profet,dhe dallimi I muamelateve (raporteve) -pra martesa e mishi qe na lejohet nga ta,e jo qe kto emertime ua heqin atyre etiketen e mushrikeve,aq me pak I ben ata monoteist.Po cti besh keshtu ndodh kur ju nuk punoni e as qe I dini kavaidet (rregullat) e Ehlisunnetit ,si kjo psh:EL ESMA LA TUGAJIRUL HAKKAIKUL ESHJA-emertimet nuk ua nderrojn gjerave REALITETIN,pra ne islam gjykohet veprimi,realiteti I nje krimi psh,edhe pse ai (krimineli) mund ta emertoj veten Salih-vepermir.
    “Ti mund te mos jesh dakort per konceptin qe ata kane per Zotin,”-kshtu nuk shprehet muslimani (kjo esht frazaologji qe I perker zakonisht pushteteve laike te cilat I konsiderojn qe te trija si te barabarta para ligjit-te kufrit) -duhet thene :NE Nuk duhet te jemi dakord me konceptin qe ata kan per Zotin.Pra kjo gjuh flet pee dy gjera:kompleksin e inferioriterit si dhe vobektesin e SUPREMACIS-SUPERIORITETIT qe fatkeqsisht shum prej pseudomuslimaneve e kan sod.
    Dhe per fund ,nga ato fjal ce keni then nuk I thuhen muslimanit posaqerisht per kontekst polemike mbi kryqadhuruest,dhe me tragjike se kjo konstatimet e juaja mbi gjuhen qe duhet perdor ne mbi ta jan shum te rrezikshme-nuk jan ne linjen e asaj rreptesie e percmimi qe Allahu perdori per ta- Bij te derrave e majmunave-kta ishin pararendesit e vertet te ktyre te sodit e jo ABRAHAMI,ky mund te jet vetem pararendes I HAVARIJUNEVE e MUSLIMANEVE MONOTEIST e ASKUJT TJETER.

    • Pa dashur te nderhyj tek diskutimi, qe me duket se po shkon ne menyre te panevojshme drejt debatit, te lutem, i dashur Alban, mundohu t’i shprehesh idete me nje shqipe sa me afer rregullave. Mjafton ndonje fjali me e shkurter, pra mos e kurse piken.

      flm

    • Injoranca kuptohet qe ne menyren sesi shkruan. Natyrisht nuk mund te presesh te kuptosh nevojen per te shkruar ne nje gjuhe me neutrale. Dilema ku na fut ti eshte absurde: Ose nje gjuhe universale, ose nje gjuhe sipas asaj qe na “percakton Allahu”. Jam kurioz te di se ne cfare verseti te Kuranit permendet fjala “monoteizem”, qe te na bindesh se perkufizimi kuranor qenka ky qe jep zotrore!
      Keqkutptimet e tuaj jane ne bresheri:
      E para, imponimi se duhet me fol vetem me terma te percaktuara ne Kuran dhe Sunnet, eshte qesharak (nderkohe kur pjesa me e madhe e termave qe perdorim sot si, akide, fikh, usul etj. nuk jane terma qe na vijne nga Kurani dhe Sunneti.
      E dyta, percaktimi yt se Abrahami i mbetet ekskluzivisht Islamit, sepse te tjeret nuk kane qene te sakte ne trajtimin e historise se tij, sepse nuk paskan permendur thyerjen e idhujve qe ai ka bere. Pra, per sa kohe mendimi i te tjereve per Abrahamin nuk perputhet me tonin, ata nuk kane pune me te!
      Paftesia per te kuptuar dicka pertej rrethit te ngushte mendor e kulturor ku jeton, nuk mund te kthehet ne norme per te gjithe muslimanet dhe nuk mund te jete themeli i marredhenieve nderfetare, e aq me pak, kyci qe pengon konsensusin shoqeror, ne nje vend laik si ky ku jetojme. Konceptet e tua mund te funksionojne ne lartesi baritore mbi nivelin e detit, por jo ne nje shoqeri te lire e te emancipuar si kjo qe duam te ndertojme.
      Me vjen keq, por kjo gjuhe eshte e padenje te komunikoje qofte edhe midis muslimanesh e jo me ne nje sajt publik si ky!

  • Eshte e kote te debatosh me e-zanin per çeshtje te tilla. Kane treguar prej kohesh qe kane nje kuptim te percipte te Islamit. Ketu mund t’u sillja mendime te koloseve te medhenj te Islamit, si te hershem, po ashtu edhe nga ata te sotmit, mbi kete çeshtje, por do te ishte humbje kohe.

    • Na sill ndonje argument Kollosesh e Islamit mer cun se jemi ne pritje. Apo nuk ke kohe se je duke u marre me ndonje pune kolosale (shet hurma arabie)

    • Ne fakt ne e kemi aq te cekte kuptimin e fese saqe ne kete cektine tone bejme vend edhe per sulmet e tua ndaj nesh, por ka shume mundesi ta kemi gabim kete gje, sic na e kane vene ne dukje sa here.

  • Nje sqarim per te gjithe lexuesit e shkrimit. Une nuk jam autori i shkrimit por gjithsesi jam nje nga personat qe merret me dialogun nderfetar, terminologjia qe ka perdor vellai jon, Rezarti, ka te beje me menyren se si edhe shume dijetar mysliman i njohin besimet e tjera. Fete Abrahamike quhen te tilla sepse te trija keto besime fetare burojne prej tradites se Abrahamit (hebraizmi, krishterimi dhe islami). Ky term eshte gjetur i pranuar dhe i pelqyer nga te trija keto besime (se paku nga dijetaret e ketyre besimeve) si nje piketakim per nje dialog te frytshem dhe pozitiv te religjioneve, madje dhe si nje shtyse qe keto religjione te bashkepunojne ndaj te keqijave te perbashketa (ateizmin, shekullarizmin e skajshem, relativzmin moral e keshtu me rradhe).

    Fete Abrahamike eshte nje nocion qe edhe Kurani e permend, nese ndokush mund te kerkoje ndonje ajet te sakte qe te citohet edhe te gjithe te biem rehat ndoshta nuk e gjen por ama arsyeja se perse Allahu na i vecon Ehli Kitabet eshte pikerisht per faktin se si ato kane nje baba te perbashket (Abrahamin). Madje te mos harrojme se ajetet e para te Kuranit drejtuar myslimaneve ne Meke ishin nga historite e profeteve dhe ne nje fare menyre edhe qasja ndaj Ehlul Kitabeve ishte vellazerore. Mos te harrojme se si vete profeti i dashur i udhezoj myslimanet e rinj (pasi qe udhezuar prej Allahut) qe te niseshin drejt nje mbreti te krishtere qe ishte i drejte. A e harruam se si tha mbreti i Krishtere? “Ne nuk na ndan vecse nje vije e holle”. Po a nuk e meriton ai mbret emerimin si nje pasardhes i Abrahamit? A nuk i priti ai myslimanet ashtu sic Abrahami mikpriti engjejt? A nuk u tregua ai i drejte ashtu sic Abrahami eshte treguar i drejte? E pra, perpara se te gjykojme le t’i therrasim mendjes dhe vetes sone…sic thote Profeti i nderuar “Xhihadi me i veshtire eshte ai me nefsin”

  • Nuk po zgjatem te pergjigjem ndaj nje paragrafi qe e para nuk ka etiken e te shkruarit dhe bashkebiseduarit por ka etiken “Ku di gje ti se une jam me i zgjuar se ti”. Nje forme te tille bashkebisedimi nuk jam i prirur t’i jap pergjigje.

    Pergjigja ime kufizohet ne fjalite e fundit qe tregojn se nuk ke kuptuar asgje nga ajo qe kam shkruar “Dhe hadithi I asaj vijes se holl e xhihadit me nefsin jan SHPIFJE,asllen nuk jan hadithe por trillime.Pra kujdes çka shkrun ne emen te profetit s.a.s ,per kercnimin besoj se je I informuar.”

    Me siper kam pershkruar ngjarjen kur sahabinjte e nderuar shkojne ne mbreterin e nje mbreti te Krishtere i cili ishte i drejte. Mbreti ne fjale i mirepriti, i degjoi ckishin per t’i thene dhe pasi degjoi historine Kuranore te Merjemes ai kreu ate veprim (pra beri nje vije te holle dhe tha qe ne na ndan shume pak). Nderkohe qe per hadithin mbi xhihadin une e di qe eshte i sakte, behet fjale qe pas nje beteje Profeti i nderuar tha “Po vijme nga xhihadi i vogel ne xhihadin me te madh” e per shumicen derrmuese te dijetareve xhihadi ndaj nefsit eshte shume here me i madh se sa xhihadi qe eshte ne beteje fizike. Se fundi doja te kujtoja qe ne Kuran ka shume ajete ku levdohen te krishteret dhe hebrenjte e sinqerte qe adhurojne Zotin e bejne vepra te mira por sikunder thashe ne fillim nuk mund t’i futem nje teme te tille kur nuk ka etike ne komente. Kij parasysh Alban, qe me aq sa kam ndjekur kete blog Rezarti perhere ka komentuar kur ka pare dicka te hajrit qe eshte diskutuar ne shkrimet e tij. Fakti qe ai spo komenton tani do te thote qe nuk po sheh asgje te hajrit ne komentet fyese dhe ofenduese

  • Veren qe kaloi kam qene pjesemarres ne konferencen nder-fetare ndermjet muslimanve dhe hebrenjeve “Muslim Jewish Conference” (MJC). Ky organizim,qe tashme behet prej vitesh, kishte si qellim, sic mund te kuptohet, dialogun nder-fetar ndermjet muslimaneve dhe hebrenjeve. Konferenca ishte ideuar nga nje cifut dhe sponsorizohej nga nje grua e pasur cifute me mbeshtetjen e Bashkimit Europian. Konferenca ka ne thelb te saj rregullimin e marredhenieve ndermjet besimtareve te te dyja feve. Programi perpiqet te trajtonje vetem pikat e perbashketa ndermjet dy feve, dhe te lere menjane dallimet. Them perpiqet, pasi asnjeri nga organizatoret nuk eshte nje njohes I mirefillte I asnjeres prej feve perkatese. Nga njera ane cifutet, shumica e te cileve ne kete organizmim ishin (sic e quanin veten) sekulare; pra qe do te thote cifut me origjine e jo praktikues te hebraizmit. Madje disa prej tyre as qe besonin tek feja e tyre. Ndersa nga ana tjeter muslimanet, te cilet ne ndryshim nga pala tjeter, ne 99% ishin praktikues te Islamit.
    Organizimi i MJC ne nje vend si Bosnja, i dha konferences mundesine qe te behej e njohur per shkak se Bosnja njihet si « Jeruzalemi i Dyte », ku jetojne sebashku muslimane, hebrenje dhe te krishtere. Kjo eshte nje bashkejetese qe vazhdon prej shume kohesh. Aty mund te gjesh ngjitur xhamine dhe sinagogen, e pak me tutje ndonje kishe. Njerezit e besimeve te ndryshme kane jetuar ne harmoni ne kete vend, deri ne vitet 90, kur lufta nder-etnike arriti kulmin e saj. Viktimat kryesore te se ciles ishin muslimanet dhe hebrenjte.

    Diskutimet ne konference ishin kryesisht rreth stereotipeve qe ekzistojne sot neper bote ne lidhje me hebrenjte dhe muslimanet. Qe nga hunda e madhe e hebrenje e deri tek komploti i tyre per kontrollimin e botes. Ne diskriminimin ndaj hebrenjeve, vendin e pare padyshim e zinte Holokausti, ku mendohet te kene vdekur gati 6 milion hebrenje, mohimi i te cilit sot ne Gjermani denohet me burgim. Nje ngjarje qe sic thote P. Connerton, u be simbloi I se keqes dhe I dhimbjes njerezore. Kjo jo per faktin se ishte nje tragjedi me permasa globale, aq sa per propaganden qe iu be me pas. Duke e shnderruar nga tragjedi te nje populli, ne tragjedi te njerezimit. Jo me kot, sa here qe perkujtohet Lufta e Dyte Boterore, bashke me te perkujtohet edhe Holokausti, si makaberiteti me i madh i kesaj lufte, edhe pse ne fakt viktimat e Luftes se Dyte boterore ishin mbi 60 million, qe perben rreth 2.5% te popullsise boterore te asaj kohe.

    Ndersa ne lidhje me muslimanet ne pergjithesi diskutohej me shume ceshtja se a eshte Islami fe e terrorizmit apo e paqes. Sigurisht, do thoni ju ; perderisa ata kishin ardhur ne nje konference te dialogut nderfetar, askush nuk i besonte idese se nje Islami qe propagandon terror ! Por, ja qe nuk ishte keshtu ! Kishte prej tyre qe ishin hebrenje zionist ; cka nenkupton se ata ishin mbeshtetes te politikave te Izraelit ndaj palestinezeve dhe se mbeshtesnin plotesisht ekzistencen e Izraelit si shtet. Edhe pse shume rabine e kane konsideruar kete ekzistence te paligjshme fetarisht. Gjithashtu, mbeshtesnin idene e nje Islami te dhunshem. Kete perpiqeshin ta argumentonin me sulmet e 11 shtatorit, te cilat, dihet tashme prej te gjithe atyre qe kane bere sadopak hulumtime, se ishin nje loje brendshme e qe muslimanet nuk kishin lidhje.

    Ndersa pyetjes se cfare mendoni per faktin se Izraelit po vret palesitezet dhe dhe po ua rremben tokat prej dekadash, disa prej tyre, qe shyqyr Zotit aty ishin minorance, i pergjigjeshin se ishin totalisht dakord dhe se justifikonin cdo veprim mbi palestinezet. Madje, i konsideronin vete palestinezet si shkaktare te fakteqesise se tyre. Une nuk i besoja vesheve te mij nga ato qe po degjoja ! – u thoja se ju po talleni, dhe se nuk ka mundesi ta mendoni keshtu. Pasi kjo nuk pranohen nga llogjika njerezore ! Por ja qe ata nuk ishin duke bere shaka. Dhe sipas deshmise se tyre, shumica e hebrenjve qe jetojne ne Izrael (Palestinen e pushtuar) jane te te njejtit mendim. Madje, kete patem mundesine te shikonim edhe nga disa intervista te marra nga vete nje cifut qe jetonte dhe punonte ne Jeruzalem.

    Ndersa, ne lidhje ne dialogun nder-fetar, ndryshe nga ne muslimanet qe i pranojme cifutet si pasardhes te Musait (paqja e Zotit qote mbi te), ata nuk na pranojne ne. Madje as nuk e njohin Islamin si fe. Dialogu i tyre me Islamin eshte vetem ne vazhden e nje dialogu te mirekuptimit ndernjerezor, per nje bote me te mire, ku te gjithe te mund te jetojne ne harmoni me njeri-tjetrin.
    Pra, dialogu ne kete rast nuk ishte reciprok, pavaresisht deshires se mire te musimaneve dhe faktit qe konferenca ishte ideuar nga nje i ri cifut.

    Ana pozitive e ketij organizimi qendronte ne faktin se aty secili kishte mundesine te tregonte sadopak humanizmin dhe besimin e tij. Si muslimane patem mundesine t’u tregojme hebrenjeve se ne jemi te urdheruar nga Zoti te sillemi mire me ta, ashtu sic jemi te urdherurar te sillemi mire edhe me te krishteret. Ajo qe na bashkonte ishin vlerat universale njerezore dhe besimi tek disa profete te njejte. Te njejtat vlera qe na bashkojne me te krishteret dhe me te gjithe njerezit e tjere. Per mua ishte hera e pare qe takohesha drejteperdrejte me hebrenjte. Kjo padyshim qe ishte pozitive, pasi me ndihmoi t’i njihja dhe t’i kuptoja me mire. Kuptova se shumica e tyre jane njerez si puna jone, me hallet dhe shqetesimet e tyre te perditshem. Angazhimi i tyre i perditshem nuk ishte komplotimi per te sunduar boten, apo per te vrare sa me shume muslimane. Mesova se nje pjese e madhe e hebrenjve ne bote (ne Izrael jane vetem 1/6) nuk e perkrahnin Izraelin, madje kishte prej atyre me ortodokseve qe e konsideronin ekzistencen e tij ne kundershtim me ate qe thuhet ne Librin e tyre te shenjte. Gjate diteve te konferences, shume hebrenje qe me pare kishin paragjykime ndaj Islamit dhe muslimanve, e kuptuan se Islami eshte dicka tjeter nga ajo qe kishin mesuar nga media dhe se jo te gjithe muslimanet jane terroriste. Disa prej tyre mesuan nga bisedat tona se ne Shqiperi kemi shpetuar gati 2 mije hebrenj gjate Luftes se Dyte boterore. Edhe pse kjo eshte e njohur boterisht, akoma kishte prej atyre qe, per shkaqe te ndryshme, akoma nuk e dinin. Madje, njeri nga ata, ne fund te konferences, i mallengjyer me falenderoi ne emer te te gjithe atyre hebrenjeve qe i kishim shpetuar ; edhe pse as une, as ai nuk kishim ndonje merite ne kete. Madje, fund, te konferences te pranishmit dolen me shume projekte te perbashketa per te ardhmen.

    Por, pervec anes pozitive, aty kishte edhe disa ane negative. Per sa u perket pales cifute, edhe pas nje jave dialogue e bisedimesh krejt te sinqerta, kishte prej tyre qe cuditerish nuk u interesonte fare ky dialog. Arsyeja e pranise se tyre ne kete organizim ngeli e paqarte deri ne fund. Kryesisht ishin ata qe jetonin ne Izrael dhe qe nuk i shihnin muslimanet me sy te mire. Gjithashtu, perzierja ne ritet fetare te fese tjeter ishte nje nga gabimet qe benin disa pjesemarresh; si nga pala cifute, si nga ajo muslimane.

    Per sa I perket anes fetare, gjate diskutimeve te hapura ne konference, dolen ne pah edhe diferencat fetare ndermjet muslimanve dhe cifuteve. Pavaresisht perpjekjes per ta shmangur diskutimin rreth tyre. Pa dashur te futem ne detaje, dua te permend vetem me kryesoren; besimin tek Zoti.

    Sipas atyre qe ishin praktikues te hebraizmit, ata adhuronin vetem nje Zot dhe nuk besonin ne dicka tjeter apo dike tjeter, si te krishteret pershembull qe besojne tek shenjtoret. Deri ketu asnje problem. Pasi edhe muslimanet besojne ne nje Zot. Pra, ata jane monoteiste ! te pakten sipas kuptimit gjuhesor te kesaj fjale. Por, problemi eshte se monoteizmi ne kuptimin islam eshte dicka me shume se sa te besosh ne ekzistencen e Zotit. Pasi perndryshe edhe djalli, do te konsiderohej besimtar. Monoteizmi ose Teuhidi sic njihet ne traditen islame eshte njesimi i Allahut si i vetmi Zot qe meriton te adhurohet me te drejte dhe pohimi se Muhamedi eshte i derguari i Tij. Dhe te jetuarit sipas kesaj. E kjo nenkupton mohimin e cdo gjeje tjeter.

    Nga ky kendveshtrim islam, as cifutet e as te krishteret nuk mund te konsiderohet Muahidijne-njesues te Zotit. Pra, nuk mund te kete njesues te Zotit jashte Islamit. E per kete nuk ka asnje diskutim ndermjet dijetareve muslimane. T’i konsiderosh te krishteret apo cifutet si njesues te Zotit, pervec se eshte nje gabim I rende ne Islam, kjo tregon edhe per nje mungese te theksuar te njohjes se bazave te Islamit. Cka eshte per te ardhur keq.

    Une personalisht, jam per dialog ndermjet muslimaneve dhe cifuteve, ashtu sic jam per dialog ndermjet muslimanve dhe te krishtereve. Por ky dialog duhet te behet ne menyren e duhur dhe pa shkelur asnje nga parimet baze te Islamit. Me pak fjale, nuk ka asnje problem ne dialogun ndermjet besimtareve te feve te ndryshme. Por, problemi eshte tek menyra se si shtrohet ky i ashtuquajtur « dialog nderfetar ».
    Qasja ndaj te krishtereve dhe cifuteve nuk duhet, dhe nuk mund te jete ndryshe nga ajo qe Zoti e ka trajtuar ne Kuran. Te mos harrojme se Zoti i ka quajtur mosbesimtare si te krishteret dhe cifutet. Ka treguar se ata i moren per zota prifterinjte e tyre. Sigurisht, ky eshte problem I tyre me Zotin. Por, mos ta bejme edhe problem tonin. Miresjellja eshte e urdherur ndaj kujtdo. Pasi Islami rregullon marredheniet ndernjerezore ne menyre te tille qe krijesat e Zotit te mund te jetojne ne paqe e ne harmoni me njera-tjetren. Por, kjo behet kryesish ne sherbim te adhurimit ndaj Zotit. Cka do te thote se muslimanet duhet te ndertojne nje bote ku te mund ta adhurojne Zotin te qete e pa shqetesime. Ndersa, te tjeret jane te lire te zgjedhin rrugen qe duan, pa qene te detyrur nga muslimanet qe ta pranojne Islamin, pasi Zoti ka deklaruar se nuk ka dhune ne fe.

    Per sa i takon Ibrahimi (paqja e Zotit qofte mbi te), ai nuk i takonte as krishterimit e as hebraizmit. Zoti thote per te se ai ishte I musliman I sinqerte dhe nuk ishte prej mushrikeve.
    Dhe per ta mbbyllur. Duhet te kemi parasysh gjithmone se Krishterimi dhe Hebraizmi qe ekzistojne sot, jane pjelle e mendjeve njerezore dhe nuk kane burim hyjnor, pasi ato jane devijuar nga dora e njeriut. Nese te tjeret kane komplekse per ta pranuar kete, ne nuk kemi arsye per t’u ndiere te tille. Ne e kemi te Verteten e shpallur nga Zoti ne Kuran. Me ate e bejme dallimin e te Mires dhe te Keqes.

    P.s.: si i thone asaj fjales : ju shkruajta gjate se nuk pata kohe t’u shkruaja shkurt !

    • Na the se nuk ia vlente me na tregu koloset e Islamit, por mbete me faqe te tera duke na tregu muhabete konferenceash rutinore.
      Nuk ke kuptuar dy gjera thelbesore ne qasjet e mesiperme, prej te cilave vjen edhe keqkuptimi ne gjithcka qe shkruan me pas.
      E para, kur themi “fe monoteiste” nuk bejme fjale per fe me teuhid te paster. Termi monoteizm ka nje perkatesi konkrete, dhe identifikon kryesisht Islamin, Krishterimin dhe Judaizmin, si fe te cilat besojne ne nje zot te vetem, ndryshe nga politeizmi. Mund te haje debat, nese mund te perfshihet edhe hinduizmi e budizmi ketu dhe a mund te quhet panteizmi monoteizem. Megjithate ky nuk eshte objekt diskutimi. Duhet te ndash fjalen teuhid me monoteizem, sepse jane gjera te ndryshme. Te krishteret dhe hebrenjte besojne ne nje Zot te vetem, pavaresisht perputhshmerise qe kane apo jo me pastertine njejesuese qe kerkon Islami. Qe te thuash se Krishterimi apo Judaizmi nuk jane fe monoteiste, te duhet te vertetosh se kush eshte zoti i dyte, per te vertetuar se kane me shume se nje. Se cfare koncepti ata kane pastaj per Zotin, eshte gje tjeter.

      E dyta, kur themi “fe abrahamike”, nuk themi se Abrahami ka pas ndonje prej ketyre feve, por termi perdoret per te treguar se keto grupe fetare rrjedhin nga ndjekja e Profeteve qe ishin pasardhes te Abrahamit.
      Gjithashtu, ne te njejten menyre, kur thuhet “fe me burim hyjnor”, do te thote qe mesimet jane marre prej Zotit, pavaresisht sesi jane ndryshuar rruges. Burimi eshte hyjnor, dhe jo me kot Allahu i quan ne Kuran “ehli kitabe”, “ndjekes te librit”, pra ndjekes te librave hyjnore.
      Gjithashtu, kemi ajete ne Kuran (nuk po mundohem ta gjej tani per ta cituar te plote), ku Zoti na permend Kishat dhe objektet hebraike te kultit, per te cilat vete Allahu thote se “ne to permendet shume emri i Zotit”. Si nuk qenkan besimtare?! Ata besojne ne Zot, pa dyshim, pavaresisht se e kane orientuar gabim besimin e tyre, por eshte tjeter gje debati midis feve, lidhur me njeri-tjetrin dhe tjeter gje, konsiderata ne ceshtje te kesaj bote. Qortimet qe u behen ne Kuran, natyrisht qe jane te verteta, por nuk kane lidhje me statusin e tyre. Kur Zoti u thote se i moren prifterinjte per Zota, vete Profeti e ka sqaruar se nuk i adhuruan si Zota, por thjesht i bene burim te lejimit dhe ndalimit, i ben reference te legjitimitetit te veprave njerezore, gje qe rivalizon Zotin. Kjo iu prish besimin, por nuk do te thote se ata jane pabesimtare. Eshte tjeter gje koncpeti i te qenit besimtar, dhe eshte tjeter gje koncepti i te qenit me besim te pranuar. Kjo e dyta eshte ceshtje doktrinore, qe ka te beje me percaktimin e asaj qe pranon Zoti, ndersa e para eshte thjesht pohim i ekzistences se besimit.
      Pohimet e tua se je pro dialogut nderfetar, por pa shkelur parimet baze te Islamit, jane njesoj sikur te thuash se je pro qe gjella te behet me kripe, por kripa te jete me karar. Natyrisht, pse ka ndonje shanc qe nje mendje e shendoshe te jete kunder dialogut e mirekuptimit?! Dhe a mendon se ka ndonje shanc qe nje mendje e shendoshe qe eshte pro dialogut te jete dakort qe per hir te marredhenieve te mira me ndjekesit e feve te tjera te shkele mbi parimet e fese se vet?!

      • Dajlan po me zhgenjen qe futesh ne muhabet kaq te gjate me njerez qe kane treguar qe nuk jane te interesuar per dialog. Te lutem, pak ekonomi fjalesh ne duhet te na dhimbset dhe vetja nga njehre.

        • Ke te drejte, por nganjehere mendoj se kjo eshte fundja sfida jone. Jemi ne kete gjendje edhe per shkak te heshtjes se atyre qe duhet te flasin. E di qe iniciativa per tu perballu ka kosto, por nganjehere mendoj se pa kete kosto nuk mund te permiresohen gjerat.
          Gjithsesi, ke te drejte sepse, megjithese ketu po ofrohet nje logjike shume e qarte, keta perseri vazhdojne me sofizma doktrinare popullore.

  • Do t’i kisha sjelle ato argumentet e koloseve, por mendoj se kujt i intereson e verteta, nuk vjen ta kerkoje ketu. Prandaj, vendosa thjeshte, t’ju tregoj ekperiencen time ne kete ceshtje. Faleminderit.

  • Disa dijetare kane thene se termat fetare qe nuk jane perdorur ne Kuran apo Sunet nuk mund te gjykohen apriori ne jane te sakte a te gabuar, por duhen gjykuar sipas kontekstit apo kuptimit me te cilin perdoren. Keshtu, nese termi “fe abrahamike” do te thote: “fe qe e njeh Ibrahimin a.s. si patriarkun e saj apo si nje nga profetet e saj kryesore”, atehere ky perdorim eshte i sakte fetarisht. Por nese dikush e perdor kete emertim per te thene se “abrahamike eshte ajo fe qe ka predikuar Ibrahimi (a.s.)”, sigurisht qe ky perdorim i termit eshte i gabuar fetarisht, sepse Allahu thote ne Kuran qe Ibrahimi a.s. nuk ishte as jehudi e as i krishtere, por musliman (i bindur ndaj Allahut) me besim te paster monoteist, cka automatikisht i skualifikon judaizmin dhe krishterimin si fe te predikuara nga Ibrahimi, apo me besim te paster monoteist.

  • Termi “fe abrahamike” perdoret ne lemin e dialogut nderfetar, krahasimit te feve dhe asaj qe quhet arsyetim shkrimor (scriptural reasoning). Artikulli im hyn ne lemine e arsyetimit shkrimor, i cili perpiqet te gjej figura, histori dhe koncepte te perbashketa per Judaizmin, krishterimin dhe Islamin dhe ti analizoj ato per te pare se si jane kuptuar ato tek keto religjione. Ne rastin konkret koncepti i perbashket ishte mikepritja dhe historite e perbashketa ishin dy, Ajo e Ibrahimit dhe Lutit.

    Termi “fe abrahamike” ne kete lemi perdoret ne menyre deskriptive jo normative, d.mth. ai kufizohet ne te pershkruarin e asaj qe thone fete ne fjale per veten e tyre dhe jo ne dhenin e gjykimeve ne se jane te verteta apo jo pohimet e tyre.

    Ne rastin konkret keto tre fe i referohen Abrahamit si patriark dhe mendojne se perfaqesojne trashegimin e tij profetike. Po ashtu nga ana historike ata pranojen se jane te lidhura, permes bijve te tij, gjenetikisht me Abrahamin dhe trashegimine profetike te familjes se tij.

    Termi limitohet me kaq, nuk permban aspekte normative, d.m.th. qe te gjykoj se sa i kane qendruar realisht keto fe besnike mesazhit Abrahamik. Per nje shtjellim me te gjere te Ibrahimit ne Islam dhe ceshtjes se termit “fe abrahamike” une ju sugjeroj te lexoni nje artikull te perkthyer nga une dhe te publikuar ne webfaqen tone http://www.erasmusi.org.

    Artikulli quhet “Abrahami ne kendveshtrimin Islam” Linku eshte http://www.erasmusi.org/afisho_temat.php?f=123, lexo vecanerisht pjesen me titull “Abrahami si patriark i pajtimit”

  • Qasja ime vjen nga kenveshtrimi i Islamit mbi Njesimin e jo nga qasje te tjera filozofike. Meqenese fjalet ne gjuhe kane kuptim marreveshjesor, cka do te thote se ato marrin kuptim ne varesi te perdorimit, atehere jeni te lire te luani me fjalet.

    Kjo qasje kritike ndaj ketyre termave si “fe abrahamike”, apo “dialogu nderfetar”, nuk vjen per shkak te moskuptimit te ketyre termave ne kontekstit ne te cilen perdoren, por si shkak i qellimit per te cilin perdoren. Une nuk e ve ne dyshim sinqeritetin e asnje muslimani ne lidhje me kete ceshtje. Por ndoshta ju duhet te informoheni pak me mire per prapaskenat qe thuren ne emer te ketij “dialogu nderfetar” ne menyre qe te arrini te kuptoni edhe qasjen e atyre qe jane kritike ndaj kesaj ceshtjeje.

    Une jam lexues i rregullt i e-zanit, pasi e vleresoj stilin dhe menyren e trajtimit te shume problemeve sociale. Dhe duke qene lexues i rregullt, e di edhe pikepamjen e e-zanit (pra atyre qe shkruajne) ne lidhje me Islamin dhe sa ajo perputhet me Sunetin. Me perjashtime te rralla, kur autoret kane qene hoxhallare.

    Nje sociolog mund te trajtoje probleme sociale, por nuk mund te trajtoje ceshtje fetare, duke perdorur metoda sociale. Kjo nuk shkon. Gjithsesi, do t’ju keshilloja qe ne keto lloj debatesh te ruani nje gjuhe te pranueshme brenda normave te Islamit. Gabimet pranohen, ndersa ironia dhe sarkazma nuk kane vend ne nje komunikim islam.

    • sipas menhexhit tend nuk ben mire qe ben muhabet me ne te e-zanit qe sic thua ti s’jemi ne perputhje me sunetin. Madje ka nje hoxhe qe ka qef te na quaj rafedij, kesisoj, meqenese ne kete muhabet do mbajme, ben mire te gjesh vendin e duhur. Nese vjen e hap muhabet ketu se s’ke ku te shpalosesh dijen e te deshmosh qe je ne rruge te drejte te sektit te shpetuar, kjo gjeresia jone ka kufinj. Tek e fundit nuk me duket e moralshme te abuzoni gjeresine e te devijuarve kur nuk e keni kete gjeresi vete.

  • Ne fakt, e gjithe kjo zgjatje nga ana ime, ishte vetem per t’ju testuar ju te e-zanit e per te treguar se kisha te drejte qe ne fillim kur thashe se eshte e kote te flasesh me ju. Perkunder argumenteve, nje pjese te te cilave nuk pranuat ta publikoni, ju prape i bini fyellit ne nje vrime dhe tregoni se nuk dini e as nuk doni te ndryshoni ritem.

    Debati nga ana ime ketu nuk erdhi nga mungesa e hapesires per te shfaqur dijen time, se per kete me mjaftojne auditoret e universitetit ku jam, por ershi si perpjekje per t’ju njohur me mire. Dhe ia arrita. Rezultati ishte pak i dhimbshem. Por, tek e fundit, sic hote populli: veten paci ne qafe. Allahu ju udhezofte! Selam.

    • Problemi yne Enes jane pikerisht ata universitetet ku meson ti, perderisa pranojne studente qe nuk arrijne te reflektojne as nje logjike elementare. Mund te te sjell shembuj pa fund studentesh qe vijne qe andej me dilpoma te cilat na i shesin si patente per te vozitur xhematin si rally neper gerxhe, nderkohe qe nuk kane mbaruar as te mesmen. Gjithcka mund ti quash, por jo universitete.

    • Zgjat e sterzgjat dhe e bere terkuze. Nga rrefime me kollose me te cilat na kercenove, u katandise ne “prova te dhimbshme”, por te paverifikueshme te kaluara permes eksperiencash me sionista qe kerkove te na i shesesh si maturime intelektuale. Bota eshte bere prej kohesh aq me rrota sa nje sionist mund ta gjeshe ne darke ne shtepi, dhe neser te gdhije gandist ose çegevarist, dhe ketu nuk na the ndonje te re. Nga tjerrja qe solle ketu, me kulmorja qe na ububuiti, ishte prekja per se gjalli, tamam si ne kopshtin zoologjik, te çifutit çuditerisht aq njerzor. Ti jepi me keto te eksperienca empirike mbi natyren humane te idhtarve te feve te tjera, dhe njekohesisht barrikadohu ndaj ketyre “çuditerisht” humaneve ne bunkerin doktrinor ku te kane futur mesimet literaliste me te “verteta” eksluzive dhe perjashtuese. Nderkohe ne kendej qe i biem fyejve pa ritem (sigurisht, si ndryshe) dhe hame paçe qafe, vazhdimisht lusim Zotin te na udhezoje, cumlemize.

    • Shpërblimi i moralit të lartë në Islam
      Nga Ebu Umame përcillet se Profeti i Zotit (alejhi salatu ue selam) ka thënë:
      “Unë dalë garant për një shtëpi në fillim të Xhenetit për atë që lë polemikën edhe nëse ka të drejtë, dhe për një shtëpi në mes të Xhenetit për atë që lë gënjeshtrën edhe nëse është duke bërë shaka dhe për një shtëpi në vendin më të lartë të Xhenetit për atë që përmirëson moralin e tij.”
      -Trs. Ebu Daudi 4800-

  • Problemi yne jane muslimanet si keta qe administrojne e-zanin qe nuk e perqafojne Islamin ne teresine e tij, por marrin nga ai vetem ate qe u intereson, si dhe infektimin nga idete joislame na i shesin per botekuptime bashkohore islame. Une e them kete sepse i njoh disa prej tyre, ndersa ti flet ndaj meje me paragjykim, pasi nuk e di as se ku studioj dhe as se per cfare studioj. Por, tek e fundit, ke te drejte te flasesh keshtu, pasi faji ishte i imi qe ne fillim qe u bera pjese e ketij debati, edhe pse e shpjegova me siper arsyen. Une kisha sjelle ketunje studim (por nuk pranuan te publikojne)te nje vellai musliman , ku i trajton llojet e dialogut nderfetar. Ai ve ne dukje se dialogu qe zhvillohet sot eshte i llojit te dyte qe ai e quan “afrimi mes feve”. dhe ai argumenton me ajete Kuranore dhe Hadithe se ky lloj qe eshte i perhapur sot neper bote eshte i ndaluar kategorikisht.
    Nejse, e leme me kaq kete pune. Zoti ju udhezofte!

  • Ok. Te falenderojme qe na ve ne dukje sesa te devijuar jemi. Mund edhe ta kursesh, per sa kohe nuk dukesh nga ata qe ke aftesi te na mbushesh mendjen.
    Sic e sheh, flasim dy gjuhe qe nuk gjejne kollaj perkthyes me njeri-tjetrin. Ti akuzon te zotet e shtepise qe te ofrojne hapesire per te shpalosur idete e tua mbi “devijueshmerine” e tyre, nderkohe qe auzon edhe autorin e shkrimit qe eshte njeri i respektuar dhe dije te thelluara ne keto ceshjte, si dhe fyen besimet e te tjereve me nje gjuhe qe, ky blog nuk e pranon.
    E nise ketu me qesendi e cinizem, duke terhequr me tre fjali, humorin e te gjitheve, e vazhdove me raportime te stergjata nga konferenca te rendomta, i kompleksuar nga shija e imazhit qe ke krijuar (te cilin e quan paragjykim), dhe ne fund e mbyll me nje carcaf shenimesh coppy-paste qe me e pakta kane paaftesine te formulojne nej gjuhe me njerezore, te afte per te dialoguar me te tjeret si nejrez.
    Sic mund ta kesh vene re, jemi te hapur ndaj te gjithe njerezve ne pavaresi nga besimi e pikepamjet e tyre, por nuk jemi te hapur ndaj atyre qe perjashtojne e fyejne. Mendojme se kjo gjuhe nuk i ka hije qenieve njerezore, e aq me pak, atyre qe i kane besuar Zotit. Ndaj, me mire e leme ketu kete bisede, sepse vetem po i ben njerezit te shtojne paragjykimet per kategorine ku ti ben pjese.

  • O Njeri, (se nuk di se si te te emeroj ndryshe me specifikisht), per cfare fyerje e ke fjalen pashe Zotin. Fjala Kafir eshte perdorur ne Kuran per te emeruar te gjithe ata qe nuk jane muslimane. Lexo Suren Kafirune. Nese emertimi qe Allahu u ka bere jomuslimaneve ty nuk te duket i pershtatshem, atehere shko gjej ilaç per veten. Une nuk e di saktesisht se cili admin i e-zanit po merr persiper te pergjigjet, por po me habit mungesa e njohjes se ketyre koncepteve baze ne Islam. Dua t’u jap nje keshille vellazerore. Lerini per nje moment konceptet me te cilet jeni ushqyer ne shkolle dhe jeni brumosur. E di qe nuk eshte e lehte. Dhe mundohuni per pak kohe t’i qaseni Islamit pa ato koncepte. Shikojeni nga nje kenveshtrim thellesisht me fetar. Duke marre shpjegimet per Islamin nga dijetaret muslimane e jo nga orientaliste. Ndersa ne lidhje me Rezartin, dua t’ju them se ai i takon nje lloji ndryshe nga ai juaji (pa nenkuptuar asnje fyerje per ju ne kete drejtim). Ai ka respektin tim si musliman. Dhe e vleresoj punen e tij, pavaresisht se nuk jam dakord me te ne çdo gje. Kundershtimin askush nuk ka pse ta marr si ofendim. Per sa i perket asaj copy-paste qe permende, desha te dij nese ti din ndonje menyre tjeter. Une ta thashe se ishte nje studim i bere nga dikush tjeter. Une e kopjova dhe ta dergova. Por ti e pe si te papranueshme per standarded e tua. Edhe pse nuk kishe pse, pasi behej fjale per koment dhe jo nje publikim ne faqen e pare te e-zanit. Selam.

    • Surja “Kafirune” flet per mushriket e Mekes, ne momentin kur keta te fundit perpiqeshin te joshnin Profetin as. ne kompromise besimi. Per hebrenjt dhe te krishteret, natyren e besimit te tyre dhe qasjes qe kane ata per traditen e tyre fetare, ka sure te tjera Kurani Kerim. Perpiqu, dhe kam besimin se do t’i gjesh mbase pas leximit te tyre do te kesh nje koncept me te qarte te dallimit ndermjet mushrikve dhe Ehl al-kitabit.
      Selam.

      • Ehh. Gjete kujt t’ia thuash!
        A e sheh ti? Ky jo vetem qe ia fut si ti vije per mbare, por i qit te devijume te gjithe te tjeret, qe nuk mendojne si ky! Keta lloj tipash (ne fakt eshte problem i menhexhit dhe etikes qe kane) interpretimet e veta per Kuranin, i quajne kuptime i servirin sikur jane nga Allahu!
        Edhe flasin pastaj per pergjegjesi!

  • Ti mendon se pasi na akuzon per te devijuar ka me ndonje shteg per te diskutuar me ty?!
    Arroganca jote, kompetenca prej xhahili, megjithese dukshem nuk kupton fare asgje nga ajo per cfare ne flasim, as rrafshin e diskursit qe artikulojme, madje nuk kupton as qe te gjitha keto qe themi i kemi seriozisht dhe pa pike dyshimi qe i shohim si parime te fese sone… cfare mund te diskutojme me tej?!
    Apo te diskutojme mbi aludimet e tua se disa prej nesh qenkan ne rregull, ndersa disa te devijuar, ndonese ne jemi krejtesisht ok, me njeri-tjetrin!
    Nese nuk e ke kuptuar, ne nuk bejme gallate ketu!

  • Urime Rezartit shkrim dhe nje analize krahasimore e perkryer, ne antiteze te plote jane gjith shkrimet dhe komentet.
    Aty flitet se si Ibrahimi a.s, Luti a.s, Musai a.s…. mirpriten te panjohur pa paragjykim, ndersa ketu disa kacagjela u kacafyten me njeri tjetrin nuk e di se percfare.
    Po prisja te na sillnin oponentet e shkrimit ndonje fjale nga koloset por ishin te pa afte une po i sjell nje perkufizim nga KOLOSI (Muhamedi):
    Nese nje ehli kitab ju citon nje fjali nga librat e tij mos e kundershtoni, pasi ajo mund te jete nga ajo qe Zoti u ka zbritur, por analizojeni e nese ka te mire ne ate (nuk bie ndesh me parimet e islamit) punoni.
    Ky eshte per mua modeli i bashkbisedimit me EHLI KITABIN (ndiekesit e feve qe pretendojne se rrjedhin nga Abrahami per te qene sa me i sakte me gjuhen).
    Lus Zotin qe te udhezoj mendjen time dhe tuajen.

  • Dr. Benardi hadithi në fjalë është pak si ndryshe dhe thotë: …por as mos e pranoni sepse mund të jetë nga ato që ata i kanë sajuar.
    ndërsa modeli i dialogut është ky që na thotë Allahu:
    Thuaj: “O ithtarët e Librit, ejani të biem në një fjalë të përbashkët mes nesh dhe jush: se do të adhurojmë vetëm Allahun, se nuk do t’i shoqërojmë Atij asgjë (në adhurim) dhe se njëri-tjetrin nuk do ta mbajmë për zot, në vend të Allahut!” Nëse ata nuk pranojnë, atëherë thuaju: “Dëshmoni se ne i jemi nënshtruar Allahut!”

    e nëse doni të dini thelbin sesi vazhdojnë dialogjet me këta njerëz përtek këtij synimi shihni ajetet në vazhdim që nëpërmjet shembullit që përshkruhet në to na tregon mendësinë dhe praktikën e një pjese mjaft të mirë të tyre sot, nisur që nga Vatikani i cili i lodhi dhe sfiliti më së koti ata musliman që shpresonin se do të merrnin ndonjë njohje për Profetin Muhamed, por ja që spo bëjnë dhe…..

    65. O ithtarët e Librit! Pse polemizoni për Ibrahimin, kur Teurati dhe Ungjilli janë zbritur vetëm pas tij? A nuk kuptoni?

    66. Mirë ju polemizoni për gjëra që keni një farë dijenie (për çështje që lidhen me Musain a.s. dhe Isain a.s.), por, pse polemizoni për atë, për të cilën s’dini asgjë (për Ibrahimin a.s.)? Allahu e di hollësisht, ndërsa ju nuk dini asgjë për këtë.

    67. Ibrahimi nuk ka qenë as hebre, as i krishterë, por ka qenë besimtar i vërtetë (monoteist) i përulur ndaj Allahut dhe nuk ka qenë nga politeistët.

    68. Pa dyshim, njerëzit më të afërt me Ibrahimin janë ata që e pasuan atë dhe ky Profet[5] me besimtarët (e tij). Allahu është mbrojtës i besimtarëve.

    69. Një grup ithtarësh të Librit dëshirojnë që t’ju shpien në rrugë të gabuar. Në të vërtetë ata çojnë në humbje vetëm vetveten, por këtë nuk e ndiejnë.

    70. O ithtarë të Librit! Përse i mohoni shpalljet e Allahut (Kuranin), edhe pse jeni dëshmitarë se ato janë të vërteta?

    71. O ithtarët e Librit! Përse e pështjelloni të vërtetën me të pavërtetën dhe përse e fshihni të vërtetën me qëllim?

    72. Një grup ithtarësh të Librit thanë: “Besojeni në mëngjes atë që u është zbritur besimtarëve, por në mbrëmje mohojeni atë, se ndoshta edhe ata do ta braktisin

    73. dhe besojuni vetëm atyre që ndjekin fenë tuaj!” Thuaj (o Muhamed): “Udhëzimi i Allahut është udhëzimi i vërtetë”. (Hebrenjtë i thanë njëri-tjetrit:) “Mos besoni se mund t’i jepet ndokujt ajo që ju është dhënë juve (vetëm nëse ndjekin fenë tuaj), përndryshe ata do të polemizojnë kundër jush te Zoti juaj.” Thuaj (o Muhamed): “Hiri është në Dorë të Allahut, Ai ia jep atë kujt të dojë. Allahu është Mirëbërës i madh dhe i Gjithëdijshëm.”

  • Your email address will not be published. Required fields are marked *