Media-Xhihad

Shkrimi i Rezart Bekës, “Imamët, televizioni dhe media”, ishte një analizë shumë me vlerë për komunikimin publik të Islamit në Shqipëri, me mjaft interes madje për çdo aktor të opinionit publik përtej këtij komuniteti (qoftë kjo parti politike, shoqatë, grup interesi etj) dhe është fat që një nivel i tillë analize buron nga bashkësia muslimane. Nuk është hera e parë që Beka shkruan për probleme të komunikimit të imamëve dhe ai ka qenë herë pas here aktivanaliza të tilla që, nëse do të vihen seriozisht në vëmendje do të ndriçonin shumë prej kësaj problematike. Mendoj që ky diskutim ka nevojë të hapë një debat më të gjerë në mënyrë që të kontribuojë në përmirësimin e komunikimit dhe diskursit publik të fesë në Shqipëri.

Kritikat që Beka ngre ndaj qasjes instrumentale mbi përdorimin e medias, e cila duket se ka gjetur përhapje të gjerë tek hoxhallarët shqiptarë është mëse e vërtetë. Kjo është një qasje joprofesionale dhe si e tillë është e dështuar, pasi përdoret nga njerëz që nuk kanë njohuritë e duhura për shoqërinë dhe komunikimin. Shumë imamë kanë vërshuar sot për të dalë në kamera, duke përdorur për këtë, TV, You Tube, facebook e gjithçka, mirpo nuk duket se ata janë të përgatitur për të përçuar siç duhet mesazhin e tyre, madje shumë prej tyre janë krejtësisht të paaftë për t’ia dalë kësaj aventure, duke qenë pa shkollimin dhe formimin e duhur kuluror, intelektual, etik etj. Të gjitha këto bëjnë që, në këndvështrimin tone, përfshirja e tyre në media të ketë krijuar efekte shumë negative në imazhin e Islamit, aq sa ndoshta as vetë islamofobët nuk do t’ia dilnin më mirë.

Nga kjo premisë, do të thonim se ajo që kërkon Beka në shkrimin e tij është, deri diku luks, pasi shumica dërrmuese e imamëve as që ngrihet dot në nivelin e përdorimit instrumental të mediave, për tu mjaftuar me problemet që shfaqen në këtë nivel. Kjo është shkalla fillestare dhe imediate e trajtimit të problematikës, mbi të cilën e gjithë analiza e Bekës qendron plotësisht. Po përpiqemi të nxjerrim disa reflektime prej këtej, duke u mjaftuar me ide të përgjithshme nga fusha e studimit të shkencave shoqërore dhe kryesisht të komunikimit.

Imamët përdorues apo insturumente të mediave?

Duhet të themi se konceptimi instrumental i medias, që motivon shumicën e imamëve për të dalë në televizor apo you tube, harron një gjë shumë thelbësore: shumica e aktorëve, më shumë se përdorues të medias, shndërrohen vetë në instrumente të saj. Pra, ti mund të mendosh se po e përdor televizionin, por ndërkohë ti nuk e di se është ai që po të përdor ty. Kësaj, vështirë se i shpëtojnë imamët. Ata mendojnë se po i përdorin mediat, por në fakt e kundërta është më e vërtetë.

Mediat janë gjithnjë në kërkim objekteve që përbëjnë interes publik, për t’i mbajtur shikuesit të mbërthyer në kanalet e tyre. Për këtë arsye ata janë vazhdimisht në kërkim të skupit, të fenomeneve të veçantë, të çuditshëm, si mënyrë për të konkuruar në një treg të mbushur me televizione. Drejtuesit e emisioneve televizive e kanë të qartë se vetëm një buton në telekomandë i ndan nga publiku dhe bëjnë çmos që t’i bëjnë programet e tyre sa më tërheqës, sa më habitës, por edhe sa më vulgare, për shkak se shumica e njerëzve kërkon gjëra të gatshme, të thjeshta, që nuk kërkojnë mund për të vrarë trurin.

Për këtë arsye ata përpiqen shpesh të gjejnë personazhe sa më të çuditshëm, sa më veçantë, sa më të ndryshëm nga të tjerët, si karrem për të tërhequr vëmendjen e publikut. Publiku në fakt, nuk tërhiqet shumë nga njerëz dhe gjëra normale, ndaj dhe mediave u duhet të kërkojnë anormalitetin si subjekt me interes. Mediave nuk i intereson çfarë thua, sa e drejtë është ajo që thua, çfarë efekti ka ajo për shoqërinë, por i intereson se sa arrin t’i bësh njerëzit të të ndjekin, qoftë edhe duke i bërë ata të të urrejnë, qoftë edhe duke i gajasur apo indinjuar me budallëqe.Sheih_google

Ne irritohemi shpesh se televizionet nxjerrin në debate njerëz që flasin gjepura, por në fakt, pikërisht këtu qendron “suksesi” i tyre. Pikërisht për këtë arsye ti je duke i ndjekur, pavarësisht se je duke i sharë me vete, pavarësisht se i bën subjekt kritikash me miqtë. E rëndësishme për to është që të prodhojnë gjëra që bëhen objekt bisede dhe vëmendjeje. Një panel televiziv me nivel e përgatitje të lartë profesionale, do të ishte gjëja më e mërzitshme për një studio. Askush nuk do të denjonte të «shpërdoronte» kohën duke ndjekur biseda me vlerë. Për këtë arsye, suksesi në media nuk lidhet aspak me vlerën. Vlera na çon tek gjëra normale, kurse televizioni interesohet më shumë për anormalitetin, që është premtues për të qenë interesant mediatikisht.

Emisionet apo debatet për fenë zhvillohen më së shumti në këtë plan. Temat e diskutimit kanë të bëjnë kryesisht me elementë ekstrakulturorë, të cilat ngjallin debat dhe habi tek shikuesi. Imamët bëhen shpesh pjesë e vëmendjes së publikut, jo pse kanë vlera dhe mesazhe me rëndësi për të transmetuar, por sepse ngjallin interes për shkak se janë ndryshe nga të tjerët: Pra shkaktojnë habi, qoftë kjo pro dhe kundër. Media ka si politikë kryesore të saj prodhimin e skandalit, si mjeti më i aftë për të tërhequr audiencën dhe kjo është arsyeja përse, në shumicën e rasteve, i ftojnë hoxhallarët në studio, sidomos ata që janë më radikalë. Pra këta lloj hoxhallarësh janë aty sepse nevojiten si karrem për audiencën. Mediat i përdorin ata si objekt për të skandalizuar audiencën, gjë që mund t’i mbajë të gozhduar para ekranit.

Mirpo kjo është diçka krejt e kundërt me atë çfarë duhet t’i interesojë një bashkësie fetare, siç është ajo myslimane. Sfida e saj është të rigjejë normalitetin në shoqëri, si një fe që i përket shumicës së popullisë, e jo të tërheqë vëmendjen për diversitetin e saj. Sfida e hoxhallarëve duhet të jetë ajo e paraqitjes së tyre si njerëz normalë, si të gjithë të tjerët, në një vend ku gjallojnë me mijëra paragjykime, stereotipe e mendësi përjashtuese ndaj tyre. Nëse hoxhallaret shfaqen në televizione duke folur për gjëra të pakuptueshme, me terma të çuditshëm, me një staturë krejt jashtëkohore, nuk janë duke bërë gjë tjetër, vetëm se duke e ushqyer audiencën me atë çfarë ajo kërkon: çudinë englendisëse të rradhës. Kjo paraqitje ekspozon modele kulturore të huaja e të papranueshme për shumicën e audiencës duke bërë që për rrjedhojë ta ndjejnë Islamin të huaj. Kjo do të ishte forma më e shkëlqyer sesi mund të shpenzojmë energji kundër vetes.

Punë kundër vetes

Që të dish ta përdorësh mirë një instrument kërkohet, jo vetëm njohja e mirë e tij, por edhe e objektit ku po e përdor atë. Pra, nuk mjafton as njohja e fesë dhe e medias në këtë rast, por duhet njohur mirë shoqëria ku po kërkon të ndikosh, audienca së cilës i drejtohesh, duke qenë i mirë informuar mbi zhvillimet kulturore të kësaj shoqërie si dhe mekanizmat nëpërmjet të cilave ajo ndërtohet dhe funksionon. Kjo përgatitje mungon në mënyrë dramatike tek hoxhallarët, pasi jo vetëm që shumica e tyre nuk kanë lexime me vlerë në fushat e dijes që lidhen me shoqëritë e sotme, por kanë edhe një hendek shumë të madh kulturor që i ndan nga pjesa tjetër e shoqërisë. Shumica prej tyre përdor terma, ide, pikëpamje e botëkuptime krejtësisht të pakuptueshme për audiencën, duke bërë që shpesh mesazhi, jo vetëm të mos ndikojë siç duhet, por të krijojë efejt të kundërt duke shtuar keqkuptimet dhe stereotipizimet për Islamin.

Përveç këtyre, shumica e hoxhallareve duket se nuk ka idenë e përshkallëzimit të shpalosjes së mesazhit fetar, por fillon dhe zbraz gjithçka që ka mësuar nga feja përpara kameras, pa asnjë rend, pa asnjë sistem rrëfimi, pa asnjë shpjegim mbi shkaqet dhe arsyet e shumë parimeve fetare, duke krijuar konfuzion, paqartësi dhe shpesh paragjykime të forta për fenë. Profeti a.s. punoi shumicën e misionit të tij profetik (13 vjetët e Mekës, kundrejt 10 të Medinës), vetëm për të sqaruar se Zoti dënon idhujtarinë, ndërkohë që në një kohë më të shkurtër ka punuar për gjithçka tjetër që ka kjo fe. Ndërsa hoxhallarët i shohim të bëjnë fikh nëpër televizione, deri në gjëra të imëta, e për më tepër shumë të diskutueshme nga vetë diejtarët e fikhut dhe krejtësisht joaktuale dhe jokontekstuale me mjedisin ku jetojmë.

Nuk shoh askund ndonjë farë reflektimi mbi idenë e një rrafshi tematikash të cilat mund dhe duhet të trajtohen në media. Publiku shqiptar është, jo vetëm i painformuar për Islamin, por është i keqinformuar e madje edhe i disinformuar, me një mori paragjykimesh, keqkuptimesh, dyshimesh, mospëlqimesh në kokë, të cilat e çojnë deri në urrejtje. Në këto kushte sfida e hoxhallarëve do të ishte shumë e vështirë dhe impenjuese. Por përkundër kësaj, ata i sheh të trajtojnë probleme që as i kupton kush, as i bëjnë punë kujt, e madje që më shumë shtojnë mundësitë për të rritur keqkuptimet, të cilat kaq sa janë na dalin e teprojnë.

Të gjitha këto, dhe shumë të tjera, janë probleme që kanë ndikuar për keq në imazhin e Islamit, në një shoqëri që është e bombarduar me informacion problematik ndaj tij. Për këtë arsye, mendoj se duhet të kemi shumë kujdes dhe të gjejmë kurajon për të hequr dorë nga iniciativa që kanë përgjegjësi përtej kapaciteteve tona. Zoti nuk na kërkon më shumë se ç’mund të mbajmë ama ka për të na marrë në llogari kur nisim ta bëjmë atë që nuk mundemi.

 

Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *