muslims_prayer3Përgatiti dhe përmblodhi: Roald A. HYSA

Rigjallërimi Islam apo Rizgjimi Islam është një term që po shfaqet rëndom në literaturën sociologjike e në të gjithë hulumtuesit perëndimorë ose jo. Rigjallërimi Islam (Sahuah al-Islamija) i referohet rigjallërimit të Fesë Islame në të gjithë Botën Islame, që nisi pak a shumë në vitet 1970, dhe në disa pjesë të botës diçka më herët, si fjala vjen në Azinë Jugore dhe e gjitha kjo u manifestua me rritjen e përkushtimit fetar dhe me një adaptim në rritje të Kulturës Islame. Një shembull goditës në këtë drejtim është rritja e numrit e atyre që shkojnë në Haxh, pelegrinazhi vjetor në Mekë, i cili u rrit nga 90,000 persona në 1926 në 2 milion në 1979, e për momentin flitet për rreth 8 milionë të pranishëm për ritet e Haxhit.

Nga një perspektivë perëndimore dy nga ngjarjet më të rëndësishme, të cilat e frymëzuan këtë rigjallërim ishin Embargoja Arabe e Naftës dhe si pasojë katërfishimi i çmimit të naftës në tregun ndërkombëtar në mesin e viteve 1970, si dhe Revolucioni Iranian i 1979-ës, nga i cili doli Republika Islamike e Iranit nën drejtimin e Ajatollah Khomeinit. E para krijoi një lumë prej miliarda dollarësh nga Arabia Saudite për të financuar libra, bursa shkollimi dhe xhami në të gjithë botën; e dyta minoi supozimin që Perëndimizimi do të fuqizonte vendet myslimane dhe do të ishte një trendi i pakthyeshëm i së ardhmes.

Rigjallërimi është një këmbim vendesh me qasjen perëndimizuese e zakonshme kjo në qeveritë në fillimet e shek. XX. Ajo shpesh asociohet me lëvizjen politike islame, Islamizmin dhe forma të tjera të ri-Islamizimit. Rigjallërimi është shoqëruar gjithashtu, edhe me ekstremizëm fetar, edhe me sulme të këtyre ekstremistëve ndaj civilëve dhe shënjestrave ushtarake, por kjo përfaqëson vetëm një pjesë shumë të vogël të këtij rigjallërimi. Ky trendi është vërejtur edhe nga historianë të tillë si Xhon Espozito dhe Ira Lapidus. Një zhvillim bashkëshoqërues është ai i Islamit transnacional i përshkruar nga kërkuesit e Islamit Francez Zhil Kepel (Gilles Kepel) dhe Olivie Roi (Olivier Roy). Ky trendi përfshin ndjesinë e “një identiteti islam në rritje universale”, ndjenjë që e bashkëndajnë kryesisht emigrantët muslimanë dhe fëmijët e tyre që jetojnë nëpër vende jo-muslimane:

“Integrimi në rritje i shoqërive botërore si rezultat i shtimit të komunikimit, medieve, udhëtimeve dhe migracionit e bën më domethënëse konceptin e një Islami të vetëm i praktikuar kudo në mënyra të ngjashme, dhe një Islam i cili kapërcen zakonet kombëtare dhe etnike.” (Ira Lapidus) Por jo domosdoshmërisht i kapërcen organizatat politike apo shoqërore: “Identiteti Global Musliman jo domosdoshmërisht apo si zakonisht nënkupton grupe të organizuara aksioni. Edhe pse Muslimanët e pranojnë një përkatësi globale zemra e vërtetë e jetës fetare myslimane qëndron jashtë politikës; në shoqatat lokale për adhurim, diskutim, ndihmë të ndërsjellë, edukim bamirësi dhe veprimtari të tjera të përbashkëta. (Ira Lapidus) Ndër pararendësit e ri-islamizimit dhe rigjallërimit të Islamit mbahen fillimisht Xhemaledin Afganiu, i cili shëtiti në të gjithë botën myslimane, duke nxitur drejt një rigjallërimi për shkak të stanjacionit që kishte përfshirë botën myslimane, si dhe ndihmësi i tij Muhamed Abduhu. Në 1928 Hasan Bena themelon në Egjipt Vllazërinë Muslimane organizatën e parë masive islame, e cila konsiderohet edhe sot si një nga organizatat më të mëdha në botë dhe me më shumë ndikim. Emra të tjerë që mund të përfshihen si veprimtarë të rigjallërimit islam dhe mendimtarë janë Rashid Rida dhe Ali Abdel Razik. Në Azinë Jugore intelektualë të tillë dhe shtetarë janë Sejid Ahmed Khani, Muhamed Ikbali, Muhamed Ali Xhinah, të cilët promovuan Teorinë e Dy-Kombeve dhe Muslim League stabilizuan republikën e parë moderne islamike të quajtur Pakistan. Ebu Ala el-Meududi është një udhëheqës i mëvonshëm i kësaj lëvizjeje, i cili themeloi Xhematin Islamija në Azinë e Jugut. Kjo është një nga partitë më të mëdha të nënkontinentit indian e përhapur në katër vende të ndryshme Pakistan, Indi, Bangladesh dhe Sri Lanka (Cejlon), sidoqoftë partitë kombëtare të kësaj lëvizje nuk kanë lidhje organizative ndërmjet tyre. Ndërkaq rigjallërimi islam nuk u shoqërua vetëm me lëvizje politike të tilla, por edhe me rigjallërimin e jetës fetare dhe të asaj intelektuale. Ndërkaq gjatë periudhës së viteve 1970-1980 shfaqet termi i Islamizimit të Dijes i propozuar nga dijetari malajzian Sejid Muhamed Nakib el-Atas në librin e tij “Islami dhe Shekullarizmi” (1978). Kjo i dha një shtytje të fortë një lëvizje të gjerë intelektuale në kuadrin e rigjallërimit islam. Ky term gjithashtu u propozua nga mendimtari i mirënjohur palestinez Ismail Faruki në 1982, si kundërpërgjigje të asaj që ai e quante “gjendja e keqe e besimtarëve”. Ai debatonte se duke përdorur mjetet, kategoritë, konceptet dhe mënyrat e shqyrtimit, që origjinojnë krejtësisht nga Perëndimi shekullar (f.v. si Marksizmi) ka një shkëputje ndërmjet realitetit social e ekologjik të kombeve myslimane, dhe më e keqja është se ka një paaftësi totale për të respektuar apo qoftë edhe për të vërejtur thyerjet e vetës etikës islame. Në këndvështrimin e tij përplasjet ndërmjet ulemasë tradicionaliste dhe reformuesve, të cilët kërkojnë rigjallërimin e shoqërisë muslimane me shkencat moderne dhe kategoritë profesionale janë të pashmangshme pa kufizimet etike, që aplikohen nga metodat e filozofisë së hershme muslimane. Për këtë ai propozoi të rigjallërohen këto metoda, të restaurohet ixhtihadi dhe të integrohet metoda shkencore brenda kufijve të Islamit. Një trupë e dijes moderne që do të ishte kaq e Islamizuar nuk do t’i ofendonte tradicionalistët, përderisa do ta vendoste etikën përpara dijes, kuriozitetit të rëndomtë apo pushtetit dhe do të sillte reduktimin e veprimtarive shkencore apo profesionale që do të dëmtonin këtë etikë. Megjithatë ky Islamizim nëse do të ishte mjaft i gjerë dhe integrues për të mbështetur kërkime përgjatë të gjitha fushave jetësore, ku përfshihen mjekësia, bujqësia, ekologjia dhe teknologjia ai do të furnizonte me një mundësi të gjerë për një klasë të re moderne që t’i çlirojnë mentalisht dhe ekonomikisht shoqëritë myslimane. Ato mund të futeshin në aleancë për këtë gjë me Ulemanë, dhe jo ta luftojnë atë.

Faruki ndërroi jetë më 1986, porse programi i tij ka pasur tashmë një efekt të thellë veçanërisht në ekonominë islame, e cila vepron tradicionalisht me zero-interes, me struktura pjesëmarrëse punë-kapital dhe mbështet një kontroll më të fortë të komunitetit mbi tokën (ashtu si në praktikat tradicionale të Haramit dhe Hima {mbrojtja e mjedisit}, të barazvlefshmet moderne të ligjeve për mbrojtjen e ujërave dhe të rezervateve të egra.) Këto praktika ishin vënë në punë tashmë për t’u rigjallëruar përpara elaborateve të Ismail Farukit.

 

 

Comments

  • Perpjekje e mire, po e pa realizuar, dmth ” shkrim i mire, ne tentative “.
    Problematike ngelet sidomos kapercimi pa teklif i periudhave historike dhe gjeografike.
    Gjithsesi shpresoj qe te jete nje nisje per dicka me te arrire

  • Your email address will not be published. Required fields are marked *